افشاگری جدید از اختلاف نجومی حقوق بازنشستگان | ماجرای نابرابری حقوق بازنشستگان
یک پرستار و یک مدیر درمانگاه پس از بیش از ۳۰ سال خدمت در نظام سلامت، امروز با حقوقی کمتر از ۳۰ میلیون تومان و هزینههای چند ده میلیونی درمان مواجهاند؛ در مقابل، برخی بازنشستگان دستگاههای دیگر چند برابر این رقم دریافتی دارند. شکافی که به گفته کارشناسان، ریشه آن را باید در ساختار صندوقها، میزان حق بیمه پرداختی و سیاستهای گذشته جستوجو کرد.
بازنشستگان نظام سلامت سالها در خط مقدم ارائه خدمات درمانی به مردم فعالیت کردهاند، اما بسیاری از آنان امروز با چالشهای جدی معیشتی و درمانی روبهرو هستند. روایت یک زن و مرد بازنشسته وزارت بهداشت، تصویری روشن از مشکلاتی ارائه میدهد که بخش قابل توجهی از بازنشستگان این حوزه با آن دستوپنجه نرم میکنند.
این زن و مرد هر دو بیش از ۳۰ سال در نظام سلامت کشور خدمت کردهاند. زن خانواده سه دهه به عنوان پرستار در مراکز درمانی فعالیت داشته و مرد خانواده نیز حدود ۳۰ سال مدیریت یکی از درمانگاههای شهرستان را بر عهده داشته است. اکنون در سالهای بازنشستگی، هر دو با بیماریهای متعدد مواجهاند و هزینه داروهای مورد نیازشان ماهانه به بیش از ۱۰ میلیون تومان برای هر نفر میرسد. در چنین شرایطی، حقوقی کمتر از ۳۰ میلیون تومان بخش بزرگی از توان معیشتی آنان را صرف هزینههای درمان میکند.
مشکلات تنها به هزینه دارو محدود نیست. افزایش هزینههای زندگی، مخارج روزمره، رفتوآمد، نگهداری منزل و مسئولیتهای خانوادگی، فشار اقتصادی مضاعفی بر دوش بازنشستگان گذاشته است. بسیاری از این افراد همچنان نقش محوری در خانواده دارند و در مناسبتهای مختلف، از میزبانی و پذیرایی گرفته تا حمایت از فرزندان و نوهها، بخشی از بار اقتصادی خانواده را بر عهده میکشند. در این میان، این پرسش جدی مطرح میشود که آیا حقوق بیست و چند میلیون تومانی برای افرادی که دههها در حساسترین بخشهای نظام سلامت کشور خدمت کردهاند، متناسب با هزینههای واقعی زندگی است؟
موضوع دیگری اینکه ، تفاوت قابل توجه میان دریافتی بازنشستگان دستگاههای مختلف دولتی وجود دارد. برای نمونه، در برخی صندوقهای بازنشستگی از جمله صنعت نفت، حقوق بازنشستگان به مراتب بالاتر است و در مواردی به ۶۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان نیز میرسد. البته این مقایسه به معنای نادیده گرفتن سختی کار، تخصص و شرایط ویژه فعالیت در صنعت نفت نیست، اما فاصله عمیق میان دریافتی بازنشستگان بخشهای مختلف، پرسشهایی درباره عدالت در نظام پرداخت و همسانسازی حقوق بازنشستگان ایجاد کرده است.
کارشناسان رفاه و تأمین اجتماعی معتقدند یکی از مهمترین چالشهای بازنشستگان در ایران، فاصله روزافزون میان مستمری دریافتی و هزینههای واقعی زندگی است؛ شکافی که برای سالمندان دارای بیماریهای مزمن و نیازمند درمان مستمر، آثار سنگینتری به همراه دارد. به همین دلیل، بازنگری در نظام همسانسازی حقوق، توجه به هزینههای درمان و کاهش نابرابری میان صندوقهای بازنشستگی، از جمله مطالبات جدی این قشر به شمار میرود.
امروز بسیاری از بازنشستگان وزارت بهداشت که سالها در بیمارستانها، مراکز درمانی و شبکه بهداشت کشور خدمت کردهاند، انتظار دارند دوران بازنشستگی آنان با آرامش و امنیت اقتصادی همراه باشد؛ انتظاری که با توجه به افزایش هزینههای زندگی و درمان، بیش از هر زمان دیگری به یک مطالبه عمومی تبدیل شده است.
علی دهقانکیا، فعال حوزه بازنشستگی، در گفتوگو با رکنا درباره تفاوت محسوس حقوق بازنشستگان در صندوقهای مختلف اظهار کرد: باید میان بازنشستگان تأمین اجتماعی و بازنشستگان کشوری و لشکری تفکیک قائل شد، زیرا منابع، شیوه تأمین مالی و سازوکار پرداخت در این صندوقها متفاوت است.
وی با اشاره به وضعیت سازمان تأمین اجتماعی گفت: «منابع این سازمان از محل حق بیمه کارگران و کارفرمایان تأمین میشود و وظیفه سازمان این است که حق بیمههای دریافتشده را بهگونهای مدیریت و بهروز کند که در زمان بازنشستگی بتواند تعهدات خود را پرداخت کند. اما در سالهای گذشته دخالت دولتها و برهم خوردن تعادل منابع و مصارف، سازمان را با ناترازی مواجه کرده است.»
دهقانکیا افزود: «پیش از آنکه درباره افزایش سن بازنشستگی یا اصلاح مشاغل سخت و زیانآور صحبت کنیم، باید جلوی برداشتها و دخالتهایی که به منابع صندوقها آسیب زده است گرفته شود. اگر منابع صندوقها حفظ و بهدرستی مدیریت میشد، امروز بخش مهمی از مشکلات بازنشستگان وجود نداشت.»
وی درباره تفاوت مستمریها در تأمین اجتماعی توضیح داد: «کسی که در دوران اشتغال حقوق بالاتری دریافت کرده، حق بیمه بیشتری نیز پرداخته است. برای مثال فردی با حقوق ۸۰ میلیون تومانی ماهانه چندین برابر یک حداقلبگیر حق بیمه پرداخت میکند و طبیعی است که مستمری بالاتری داشته باشد. البته در برخی موارد نیز افرادی در سالهای پایانی خدمت با افزایش ناگهانی حقوق یا مزایا، مبنای بازنشستگی خود را بالا بردهاند که این موضوع نیازمند اصلاح قانونی است.»
این فعال حوزه بازنشستگی درباره بازنشستگان کشوری و لشکری نیز گفت: «در این صندوقها نیز حقوق بازنشستگی تابع حقوق دوران اشتغال، رتبه شغلی، فوقالعادهها و احکام استخدامی است. بنابراین همه کارکنان دولت حقوق یکسانی دریافت نمیکنند که در زمان بازنشستگی نیز مستمری یکسان داشته باشند.»
وی در پاسخ به پرسشی درباره اختلاف چشمگیر میان حقوق بازنشستگان کشوری مثلا در بخشی از بازنشستگان وزارت بهداشت و با بازنشستگان وزارت نفت اظهار کرد: «این تفاوت از دوران اشتغال شکل گرفته است. ساختار پرداخت، مزایا، فوقالعادهها و مبالغی که مبنای کسر کسور بازنشستگی قرار گرفتهاند در دستگاههای مختلف متفاوت است. به همین دلیل ممکن است یک بازنشسته وزارت بهداشت حقوقی به مراتب کمتر از یک بازنشسته صنعت نفت دریافت کند.»
دهقانکیا تأکید کرد: «برای کاهش این فاصلهها، دولت باید به سمت حفظ ارزش واقعی حق بیمهها، جلوگیری از ناترازی صندوقها و اصلاح برخی قوانین حرکت کند. همچنین ضروری است ارزش مبالغی که افراد در طول سالهای خدمت به صندوقها پرداخت کردهاند بهروز شود تا قدرت خرید آنان در دوران بازنشستگی حفظ شود.»
نظر شما