التماس کشورهای عربی برای مذاکره با ایران | شروع دور جدید مداکرات از دوشنبه

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

 در تحولی مهم برای آینده تنگه هرمز، وزرای خارجه ایران و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس قرار است روز دوشنبه در صلاله عمان دیدار کنند.

فایننشال تایمز نوشت: وزرای خارجه کشور‌های حوزه خلیج فارس قصد دارند با همتای ایرانی خود دیدار کنند؛ اقدامی در چارچوب تلاش‌های عمان و ایران برای جلب حمایت کشور‌های منطقه از توافقی که به‌طور موقت عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز را مدیریت کند. کشور‌های منطقه به دنبال یافتن راهی برای کاهش تنش‌ها بر سر این آبراه هستند.

اقتصادنیوز نوشت : در ادامه این مطلب آمده است: این نشست که به ابتکار عمان برگزار می‌شود، نخستین دیدار میان دیپلمات‌های ارشد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و یک مقام ارشد ایرانی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ماه فوریه خواهد بود.

بر اساس گفته دو فرد مطلع از موضوع، این نشست قرار است روز دوشنبه در شهر ساحلی صلاله در عمان برگزار شود. یکی از این افراد گفت جزئیات هنوز نهایی نشده، اما شماری از کشور‌ها حضور خود را تأیید کرده‌اند و انتظار می‌رود نشست برگزار شود.

تهران و مسقط کمی بیش از دو هفته پیش اعلام کردند که در حال نهایی کردن یک توافق موقت هستند که بر اساس آن، کشتی‌ها از طریق آب‌های ایران وارد تنگه هرمز شده و عمدتاً از مسیر آب‌های عمان خارج خواهند شد.

با این حال، دیپلمات‌ها هشدار می‌دهند که برای بازگشایی کامل تنگه هرمز، آمریکا و ایران باید بر سر یک توافق به تفاهم برسند.

در صورت برگزاری این نشست، اهمیت و فوریت تلاش‌های منطقه برای بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تنش میان آمریکا و ایران را نشان خواهد داد؛ دو طرفی که همچنان بر سر این مسیر حیاتی صادرات انرژی جهان درگیر هستند.

این تحول همچنین نشان می‌دهد کشور‌های عرب حوزه خلیج فارس به دنبال کاهش تنش‌ها با تهران هستند؛ تنش‌هایی که پس از شلیک گسترده موشک‌ها و پهپاد‌های نیرو‌های ایرانی به سوی کشور‌های عرب همسایه، در واکنش به بمباران ایران از سوی آمریکا و اسرائیل، افزایش یافته است. این اقدام بیانگر آن است که کشور‌های منطقه پذیرفته‌اند برای بازگشت منطقه به نوعی ثبات، ناچارند روابط خود با تهران را مدیریت کنند.

یکی از افراد مطلع از مذاکرات گفت: «برای ایران و عمان، مسئله این است که اعضای شورای همکاری خلیج فارس را با خود همراه کنند تا از این طریق تلاش شود آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند.»

کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که «هر توافقی که حاصل می‌شود موقت باشد و آنها بتوانند کشتی‌ها را وارد و از منطقه خارج کنند.»

شورای همکاری خلیج فارس شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین و عمان است.

عربستان سعودی و امارات متحده عربی، با وجود حملات ایران علیه این دو کشور، ارتباطات دیپلماتیک خود با تهران را حفظ کرده‌اند.

آخرین بار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در اکتبر ۲۰۲۴ در دوحه در نشست شورای همکاری خلیج فارس شرکت کرده بود.

عمان که آب‌های سرزمینی آن در محدوده تنگه هرمز قرار دارد و در طول جنگ تلاش کرده موضعی بی‌طرفانه اتخاذ کند، هفته‌هاست با جمهوری اسلامی مذاکره می‌کند تا به توافقی موقت درباره ایجاد یک کریدور برای عبور کشتی‌های تجاری از این آبراه، بدون پرداخت هزینه، دست یابد.

توافق موقت درباره تنگه هرمز ــ که قرار است تا زمان توافق ایران با کشور‌های همسایه خلیج فارس بر سر وضعیت آینده این گلوگاه دریایی ادامه داشته باشد ــ به‌عنوان مسیری احتمالی برای کاهش خصومت‌های آمریکا و ایران بر سر این آبراه در نظر گرفته شده است.

در ابتدا امید می‌رفت توافق ایران و عمان بتواند گامی برای بازگشت به تفاهم‌نامه کوتاه‌مدتی باشد که ایران و آمریکا در ماه ژوئن امضا کردند. قرار بود این تفاهم‌نامه آتش‌بس را برای ۶۰ روز تمدید کند، به بازگشایی تدریجی تنگه هرمز منجر شود و زمینه را برای مذاکرات درباره یک توافق نهایی جهت پایان دادن به جنگ، از جمله توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران، فراهم کند.

اما تهران و واشنگتن یکدیگر را به نقض این توافق متهم کردند؛ بخشی از اختلافات نیز به نحوه عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، که مهم‌ترین اهرم فشار ایران محسوب می‌شود، مربوط بود. در پی آن، چرخه‌ای از حملات متقابل و تشدیدشونده آغاز شد.

یکی از افراد مطلع از مذاکرات گفت آمریکا به میانجی‌ها اعلام کرده است که به تفاهم‌نامه قبلی بازنخواهد گشت و تنها با یک توافق جامع‌تر موافقت خواهد کرد که بخشی از موضوع هسته‌ای ایران را نیز دربر بگیرد.

ایران نیز اصرار دارد که حتی در صورت نهایی شدن توافق با عمان درباره تنگه هرمز، تنها زمانی اجازه بازگشایی کامل آبراه را خواهد داد که آمریکا شروط تهران را بپذیرد. این شروط شامل لغو محاصره بنادر ایران، احیای معافیت برای فروش نفت ایران و اجازه دسترسی تهران به بخشی از دارایی‌هایش که در خارج از کشور مسدود شده‌اند، است.

در حال حاضر هیچ مذاکره مستقیمی میان آمریکا و ایران در جریان نیست. با این حال، میانجی‌ها کانال‌های ارتباطی غیرمستقیم و دیپلماتیک میان دو طرف درگیر را باز نگه داشته‌اند و در حال کار روی پیشنهادی جدید هستند؛ به امید آنکه بتوانند دو طرف را بار دیگر به میز مذاکره بازگردانند.

یک هیأت قطری نیز هفته گذشته دو بار به تهران سفر کرد؛ اقدامی در چارچوب تلاش دیپلماتیک تازه برای متوقف کردن درگیری‌ها که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، مدعی شده که تنگه هرمز باز است، اما صادرات انرژی کشور‌های خلیج فارس به‌شدت کاهش یافته و این کشور‌ها قادر به واردات کالا از طریق این آبراه نیستند.

فوریت این تلاش‌ها پس از آغاز یک عملیات تهاجمی از سوی شورشیان حوثی در یمن افزایش یافته است؛ عملیاتی که با هدف اعمال کنترل بر باب‌المندب، یکی دیگر از مسیر‌های راهبردی تجارت دریایی جهان، انجام شده است.

روز پنجشنبه، قیمت نفت برنت، شاخص بین‌المللی نفت خام، به ۱۰۵ دلار در هر بشکه افزایش یافت.