شرایط تازه برای پرداخت حق اولاد و عادله مندی به بازنشسته ها | خبر مهم برای بازنشستگان تأمین اجتماعی

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

زن بازنشسته فاقد شوهر باشد یا در صورت داشتن شوهر، همسر تحت تکفل او بوده و طبق نظر کمیسیون‌های پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی، ازکارافتاده کلی شناخته شده باشد.

موضوع پرداخت «حق اولاد» به زنان بازنشسته تأمین اجتماعی یکی از پرسش‌های پرتکرار بازنشستگان است؛ به‌ویژه زنانی که در دوران اشتغال این مزایا را دریافت می‌کردند اما پس از بازنشستگی، در حکم حقوقی آنها حق اولاد لحاظ نشده است.

 در همین زمینه، یکی از زنان بازنشسته تأمین اجتماعی با طرح این پرسش عنوان کرده است: «سال گذشته بازنشسته شدم و در زمان اشتغال حق اولاد دریافت می‌کردم، اما در حکم بازنشستگی برای من حق اولاد در نظر نگرفته‌اند و گفته‌اند چون سرپرست خانواده نیستم، این مزایا به من تعلق نمی‌گیرد. کدام ماده یا قانون چنین حکمی را اعلام کرده است؟»

بر اساس مقررات، کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد بازنشستگان تأمین اجتماعی با حق اولاد دوران اشتغال تفاوت‌هایی دارد. هیأت وزیران در تاریخ ۱۱ اسفند ۱۳۷۰، به استناد ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی، پرداخت کمک‌هزینه عائله‌مندی و کمک‌هزینه اولاد را به مستمری‌بگیران مشمول قانون تأمین اجتماعی، به استثنای دریافت‌کنندگان مستمری ازکارافتادگی جزئی، تصویب کرده است. پرداخت این مزایا بر عهده سازمان تأمین اجتماعی است.

بر اساس مقررات مربوط، پرداخت کمک‌هزینه عائله‌مندی و اولاد به زنان بازنشسته در شرایط مشخصی امکان‌پذیر است؛ از جمله:

زن بازنشسته فاقد شوهر باشد یا در صورت داشتن شوهر، همسر تحت تکفل او بوده و طبق نظر کمیسیون‌های پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی، ازکارافتاده کلی شناخته شده باشد.

دارای فرزند پسر زیر ۱۸ سال باشد یا فرزند پسر بالای ۱۸ سال صرفاً به تحصیل اشتغال داشته باشد یا به علت بیماری و نقص عضو، طبق گواهی کمیسیون پزشکی، قادر به کار نباشد.

درباره فرزندان دختر نیز شرایطی از جمله نداشتن شوهر، نداشتن شغل و برخورداری از شرایط مقرر قانونی مطرح است.

مهم‌تر از همه، زن بازنشسته باید به‌تنهایی متکفل مخارج فرزندان خود باشد.

این شرایط در مقررات و بخشنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی و همچنین دادنامه شماره ۲۴۹ مورخ ۲۱ آبان ۱۳۹۷ هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی مورد استناد قرار گرفته است.

یکی از نکات مهم این است که شرایط دریافت حق اولاد در دوران اشتغال با دوران بازنشستگی یکسان نیست.

در دوران اشتغال و در چارچوب قانون کار، کمک‌هزینه اولاد مطابق مقررات مربوط به کارگران مشمول، با شرایط قانونی مربوط به فرزند پرداخت می‌شود و صرفاً زن یا مرد بودن کارگر، به‌خودی‌خود مانع دریافت این مزایا نیست.

اما کمک‌هزینه اولاد برای زنان بازنشسته شرایط متفاوتی دارد و از جمله منوط به این است که زن بازنشسته به‌تنهایی متکفل هزینه‌های فرزندان خود باشد.

این تفاوت مقررات با انتقاد برخی زنان بازنشسته نیز روبه‌رو شده است. یکی از مخاطبان در این زمینه نوشته است: «خانم‌هایی هستند که بدسرپرست‌اند و با سختی زندگی را می‌گذرانند و همین مبلغ مختصر حق اولاد می‌تواند بخشی از مشکلات آنها را جبران کند. چرا باید میان زنان و مردان تفاوت وجود داشته باشد؟ این زنان نیز سال‌ها در کنار مردان کار کرده و بازنشسته شده‌اند.»

در پاسخ به این موضوع باید گفت، مقررات فعلی برای پرداخت کمک‌هزینه اولاد به زنان بازنشسته، شرایط مشخصی را تعیین کرده است و در صورتی که فرزندان تحت تکفل قانونی زن باشند و سایر شرایط مقرر را داشته باشند، امکان دریافت این مزایا وجود دارد.

یکی دیگر از مخاطبان اعلام کرده است: «من سرپرست خانوار هستم، اما حق اولاد به من تعلق نمی‌گیرد و فقط حق عائله‌مندی دریافت می‌کنم.»

در این موارد، چنانچه فرزندان تحت تکفل زن باشند و شرایط قانونی دریافت کمک‌هزینه اولاد را داشته باشند، لازم است مدارک مربوط به کفالت فرزندان و در صورت وجود، مدارک مربوط به کفالت همسر به شعبه تأمین اجتماعی ارائه شود تا موضوع بررسی و در صورت احراز شرایط، مزایای مربوط برقرار شود.

یکی دیگر از پرسش‌های مطرح‌شده مربوط به زنی بازنشسته است که دو دختر مجرد بالای ۱۸ سال دارد، اما تحصیلات دانشگاهی آنها به پایان رسیده و در حال حاضر شاغل نیستند.

در این زمینه، صرف مجرد بودن و نداشتن شغل برای ادامه پرداخت حق اولاد کافی نیست و فرزندان دختر باید شرایط مقرر قانونی را داشته باشند. همچنین درباره فرزندان بالای ۱۸ سال، اشتغال به تحصیل یا وجود شرایط پزشکی مقرر در قانون می‌تواند در استمرار برخورداری از مزایا مؤثر باشد.

بنابراین، اینکه یکی از والدین شاغل یا بازنشسته باشد، به‌تنهایی موجب ایجاد حق اولاد نمی‌شود و شرایط قانونی فرزند و وضعیت تکفل نیز باید احراز شود.

در بخش دیگری از پرسش‌های مخاطبان، زنی اعلام کرده است که همسرش چهار سال قبل فوت کرده اما مستمری وی و فرزندانش تنها یک ماه پرداخت شده و پس از آن ادامه پیدا نکرده است. این زن همچنین اعلام کرده که چهار فرزندخوانده دارد و درباره نحوه پیگیری مستمری سؤال کرده است.

در چنین مواردی، موضوع باید از شعبه تأمین اجتماعی مربوطه پیگیری شود. بسته به شرایط بازماندگان و نوع مستمری، ممکن است ارائه مدارک لازم و در برخی موارد مراجعه حضوری و اعلام حیات برای ادامه برقراری مستمری ضروری باشد.