پایگاه خبری عصر همگرایی: انتقادهای شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس در کنار نارضایتی نمایندگان ریگر و پرسش‌ها درباره عملکرد سازمان غذا و دارو، ضرورت بازنگری در اولویت‌های وزارت بهداشت را پررنگ‌تر می‌کند.
به نقل از خبرنگار سرویس اجتماعی تابناک، وضعیت تامین دارو و تجهیزات پزشکی در کشور، در کنار افزایش هزینه‌های درمان و فشار اقتصادی بر بیماران، به یکی از محورهای جدی انتقاد از عملکرد وزارت بهداشت تبدیل شده است؛ شرایطی که به گفته دکتر حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، بسیاری از خانواده‌ها را برای تامین نیازهای اولیه درمانی با مشکلات جدی مواجه کرده است.
دکتر حسینعلی شهریاری در گفت‌وگو با خبرنگار تابناک با اشاره به افزایش قیمت داروها و رشد سهم پرداخت از جیب بیماران اظهار کرد: متاسفانه مردم در این زمینه با گرفتاری‌های جدی مواجه‌اند و برخی بیماران مجبور می‌شوند برای تامین هزینه‌های درمان، همه دارایی خود را بفروشند، اما باز هم ممکن است نتوانند داروی مورد نیازشان را تهیه کنند.
سهم مردم از هزینه‌های سلامت به ۷۵ درصد رسید
رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به تغییرات نرخ ارز، از افزایش قابل توجه قیمت داروها انتقاد کرد و گفت قیمت برخی داروها حداقل ۵۰ درصد و در مواردی تا ۵۰۰ درصد افزایش یافته است.
به گفته شهریاری، در شرایطی که بر اساس سیاست‌های ابلاغی، سهم پرداخت از جیب مردم در حوزه سلامت باید حداکثر ۳۰ درصد باشد، این رقم اکنون به حدود ۵۵ تا ۷۵ درصد رسیده است؛ وضعیتی که فشار سنگینی بر خانواده‌های دارای بیمار تحمیل می‌کند.
او با اشاره به پیامدهای این شرایط برای بیماران خاص و صعب‌العلاج، بیماران سرطانی و مبتلایان به دیابت که به انسولین نیاز دارند، تصریح کرد: هزینه برخی داروها به اندازه‌ای افزایش یافته که از توان مالی خانواده‌ها خارج است و شماری از بیماران ناچار می‌شوند داروی خود را به‌طور کامل مصرف نکنند یا حتی از تهیه آن صرف‌نظر کنند.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تامین مستمر دارو و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های کمرشکن درمان، از مهم‌ترین مسئولیت‌های نظام سلامت به شمار می‌رود. افزایش قیمت‌ها، کمبود برخی اقلام و محدودیت منابع مالی بیماران، علاوه بر ایجاد فشار اقتصادی، می‌تواند استمرار درمان را نیز با مخاطره مواجه کند.
پروتزهای ۲۰۰ میلیون تومانی؛ درمان در بیمارستان دولتی هم بدون هزینه نیست
شهریاری با اشاره به مشکلات حوزه تجهیزات پزشکی تاکید کرد که افزایش هزینه‌ها تنها به دارو محدود نمی‌شود و بیماران برای تهیه برخی تجهیزات و ملزومات پزشکی نیز با موانع جدی مواجه‌اند.
به گفته رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، آزادسازی نرخ ارز بر قیمت پروتزهای مورد استفاده در جراحی‌های زانو، لگن، مهره‌های کمر و دیگر بخش‌های بدن تاثیر گذاشته و هزینه تهیه این تجهیزات را برای بسیاری از بیماران غیرقابل پرداخت کرده است.
او با اشاره به مراجعه بیماران به بیمارستان‌های دولتی گفت: گاهی بیمار در بیمارستان دولتی بستری می‌شود، اما به او اعلام می‌کنند که باید پروتز مورد نیازش را از بیرون تهیه کند. قیمت برخی از این پروتزها به ۵۰، ۶۰، ۱۰۰ و حتی ۲۰۰ میلیون تومان می‌رسد؛ مبالغی که بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت آن را ندارند.
این وضعیت، پرسش مهمی را درباره میزان پوشش بیمه‌ای تجهیزات پزشکی و توان بیمارستان‌های دولتی برای تامین اقلام مورد نیاز بیماران مطرح می‌کند؛ به‌ویژه آنکه مراجعه به مراکز دولتی لزوما به معنای توانایی پرداخت هزینه‌های سنگین خارج از بیمارستان نیست.
انتقاد از مدیریت سازمان غذا و دارو؛ مشکلاتی که همچنان ادامه دارد
رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با انتقاد از وضعیت بازار دارو، مجموعه‌ای از مشکلات شامل کمبود برخی اقلام، افزایش قیمت‌ها و دشواری تامین داروهای ضروری را مورد توجه قرار داد.
او با اشاره به تاثیر تغییرات نرخ ارز و آنچه سوءمدیریت در سازمان غذا و دارو توصیف کرد، گفت این شرایط در کنار مشکلات تامین دارو و افزایش قیمت تجهیزات پزشکی، گرفتاری‌های عمده‌ای برای مردم ایجاد کرده است.
شهریاری همچنین از پیگیری موضوع در سطح ریاست‌جمهوری خبر داد و گفت کمیسیون بهداشت و درمان مجلس طی نامه‌ای به رئیس‌جمهور درخواست کرده است فرصتی برای دیدار و طرح مستقیم مشکلات میدانی نظام سلامت فراهم شود.
به گفته او، گزارش‌هایی که از مسیرهای رسمی به مسئولان می‌رسد، لزوما تمام ابعاد مشکلات مردم را منعکس نمی‌کند؛ زیرا نمایندگان مجلس از طریق ارتباط مستقیم با مردم و دریافت مراجعات بیماران، با مسائل و موانعی مواجه می‌شوند که نیازمند بررسی و رسیدگی فوری است.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که سازمان غذا و دارو به‌عنوان متولی تنظیم‌گری و نظارت بر بخش مهمی از بازار دارو و تجهیزات پزشکی، با انتظارات فزاینده‌ای برای کنترل کمبودها، مدیریت قیمت‌ها و بهبود دسترسی بیماران روبه‌روست.
ایران‌مد در میانه کمبودها؛ نمایشگاه پرهزینه چه دستاوردی داشت؟
یکی از انتقادهای صریح شهریاری در گفت‌وگو با تابناک، به برگزاری نمایشگاه تجهیزات پزشکی و دارو در سالن آفتاب بازمی‌گردد؛ رویدادی که به گفته او، در شرایط کمبود دارو و تجهیزات پزشکی و مشکلات واردات و صادرات، درباره ضرورت و دستاوردهای آن پرسش‌هایی وجود دارد.
رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با طرح این پرسش که برگزاری چنین نمایشگاهی در شرایط فعلی چه توجیهی داشته است، نسبت به هزینه‌های آن انتقاد کرد.
اهمیت این انتقاد زمانی بیشتر می‌شود که در یک سو، بیماران برای تهیه داروهای حیاتی و پروتزهای مورد نیاز خود با محدودیت مالی مواجه‌اند و در سوی دیگر، برگزاری رویدادهای تخصصی با هزینه‌های قابل توجه در دستور کار قرار می‌گیرد.
البته برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی به‌خودی‌خود اقدامی منفی نیست. چنین رویدادهایی می‌توانند در معرفی تولیدات داخلی، توسعه همکاری‌های صنعتی و تسهیل ارتباط میان تولیدکنندگان و خریداران نقش داشته باشند؛ اما در شرایط دشوار اقتصادی، ضرورت دارد هزینه‌ها، منابع تامین مالی و دستاوردهای عملی آنها به‌صورت شفاف ارزیابی شود.
در همین زمینه، شهریاری با اشاره به اینکه به گفته او حدود ۷۰ درصد تجهیزات مورد استفاده در بیمارستان‌ها تولید داخل است، توضیح داد که مشکلات جدی بیشتر در بخش‌هایی دیده می‌شود که امکان تولید داخلی آنها وجود ندارد یا تامین مواد اولیه و اقلام مورد نیاز با دشواری مواجه است.
او همچنین به تفاوت کیفیت داروها اشاره کرد و این پرسش را مطرح ساخت که با وجود هزینه‌های پرداخت‌شده برای تامین مواد اولیه، چرا کیفیت برخی محصولات دارویی با انتظارات موجود فاصله دارد.
این پرسش، ضرورت بررسی دقیق زنجیره تامین مواد اولیه، استانداردهای تولید، کیفیت محصولات و نحوه هزینه‌کرد منابع ارزی را برجسته می‌کند. افزایش قیمت دارو و تجهیزات، بدون بهبود متناسب در دسترسی و کیفیت، می‌تواند فشار بیشتری بر بیماران و نظام بیمه‌ای کشور وارد کند.
۲۳ نماینده از پاسخ‌های وزیر بهداشت قانع نشدند
در کنار انتقادهای مطرح‌شده از سوی رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، موضوع پرسش‌های نمایندگان از وزیر بهداشت نیز بر ضرورت پاسخ‌گویی درباره عملکرد این وزارتخانه افزوده است.
بر اساس اطلاعات مطرح‌شده درباره این پرسش‌ها، ۲۳ نماینده مجلس از پاسخ‌های وزیر بهداشت قانع نشده‌اند؛ موضوعی که در کنار مشکلات بازار دارو و تجهیزات پزشکی، توجه به مطالبات نظارتی مجلس را ضروری‌تر می‌کند.
محور اصلی این انتقادها، ضرورت ارائه توضیحات روشن درباره وضعیت تامین دارو، آثار تغییرات ارزی بر هزینه‌های درمان، عملکرد سازمان غذا و دارو و میزان موفقیت سیاست‌های حمایتی در جلوگیری از انتقال هزینه‌ها به بیماران است.
بازگشت پیرصالحی؛ چرا تجربه دوره نمکی دوباره بررسی نشد؟
در این میان، انتصاب دوباره دکتر مهدی پیرصالحی به ریاست سازمان غذا و دارو از سوی دکتر محمدرضا ظفرقندی نیز پرسش‌هایی درباره معیارهای انتخاب مدیران و نحوه ارزیابی سوابق مدیریتی مطرح می‌کند.
پیرصالحی در خرداد ۱۳۹۸ و در دوره وزارت دکتر سعید نمکی از ریاست سازمان غذا و دارو کنار گذاشته شد. در توضیح رسمی آن تصمیم، عدم انطباق شیوه مدیریت وقت سازمان با شرایط کشور و ضرورت تامین هوشمندانه دارو، مواد اولیه و تجهیزات پزشکی مورد نیاز مطرح شده بود.
اکنون با توجه به بازگشت او به این مسئولیت در آبان ۱۴۰۳، این پرسش مطرح است که چه ارزیابی تازه‌ای از کارنامه مدیریتی او انجام شده و چه تغییراتی در برنامه‌ها و سازوکارهای اداره سازمان صورت گرفته است.
انتقاد به این تصمیم به معنای آن نیست که بازگشت یک مدیر لزوما نادرست است؛ اما وقتی سابقه تغییر مدیریتی با ملاحظات مرتبط با نحوه اداره سازمان و تامین دارو همراه بوده، انتظار می‌رود وزارت بهداشت درباره دلایل انتخاب دوباره، برنامه اصلاحی و شاخص‌های ارزیابی عملکرد توضیح دهد.
همچنین درباره ارتباطات حرفه‌ای مدیران حوزه دارو با بخش خصوصی و احتمال تعارض منافع، ضرورت شفافیت و پاسخ‌گویی وجود دارد. هرگونه ادعای مشخص درباره نقش افراد در ایجاد مشکلات بازار دارو باید بر پایه اسناد و شواهد قابل بررسی مطرح شود.
اولویت نظام سلامت باید دسترسی بیمار به درمان باشد
مجموعه انتقادهای مطرح‌شده از سوی رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، پرسش‌های نمایندگان از وزیر بهداشت و بحث‌های مربوط به عملکرد سازمان غذا و دارو، یک مسئله اساسی را برجسته می‌کند: دسترسی به دارو و تجهیزات پزشکی نباید زیر سایه افزایش هزینه‌ها، کمبود منابع و تصمیم‌های مدیریتی قرار گیرد.
وقتی بیماری برای تهیه دارو ناچار به فروش دارایی خود می‌شود یا بیمار بستری در بیمارستان دولتی توان خرید پروتز مورد نیازش را ندارد، ارزیابی عملکرد نظام سلامت باید فراتر از آمار تولید، برگزاری نمایشگاه‌ها و معرفی برنامه‌های اجرایی انجام شود.
وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو باید درباره راهکارهای کنترل هزینه‌های درمان، تامین پایدار دارو، حمایت موثر از بیماران خاص و صعب‌العلاج، بهبود پوشش بیمه‌ای تجهیزات پزشکی و دلایل تصمیم‌های مدیریتی خود پاسخ‌گو باشند.
در چنین شرایطی، معیار اصلی موفقیت سیاست‌گذاری در حوزه سلامت، نه تعداد رویدادهای برگزارشده و نه صرف اعلام برنامه‌های حمایتی، بلکه میزان دسترسی واقعی مردم به دارو، تجهیزات و خدمات درمانی با هزینه‌ای قابل تحمل است.