بلاتکلیفی معوقات بازنشستگان؛ آیا واریزی جدید در راه است؟

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

با گذشت بیش از چهار ماه از آغاز سال ۱۴۰۵، مابه‌التفاوت حقوق فروردین و اردیبهشت بازنشستگان و مستمری‌بگیران سازمان تأمین اجتماعی همچنان پرداخت نشده است. تازه‌ترین اظهارات مدیرعامل این سازمان نیز نشان می‌دهد که هنوز تاریخ مشخصی برای واریز معوقات تعیین نشده و پرداخت این مطالبات به تأمین حدود ۸۲ هزار میلیارد تومان منابع مالی وابسته است.

بررسی آخرین اطلاعیه‌های رسمی سازمان تأمین اجتماعی تا ۹ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد هیچ جدول زمان‌بندی قطعی برای پرداخت این مطالبات منتشر نشده است. سازمان تنها اعلام کرده است که پس از تأمین منابع مالی، زمان واریز از طریق روابط عمومی اطلاع‌رسانی خواهد شد. بنابراین خبرهایی که تاریخ مشخصی را برای واریز معوقات اعلام می‌کنند، تا زمانی که در پایگاه رسمی سازمان منتشر نشده باشند، قابل استناد نیستند.

معوقات ۸۲ هزار میلیارد تومانی چگونه ایجاد شد؟

حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ بر اساس احکام سال گذشته پرداخت شد؛ زیرا احکام جدید افزایش حقوق سالانه و مرحله نهایی متناسب‌سازی هنوز صادر نشده بود. از خردادماه، مستمری‌ها بر اساس احکام جدید پرداخت شد، اما مابه‌التفاوت دو ماه ابتدایی سال باقی ماند.

مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، رقم مابه‌التفاوت هر یک از ماه‌های فروردین و اردیبهشت را حدود ۴۱ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است؛ در نتیجه سازمان برای تسویه مطالبات این دو ماه به مجموعاً ۸۲ هزار میلیارد تومان نیاز دارد. این رقم، کسری ماهانه سازمان نیست و صرفاً بار مالی معوقات دو ماه نخست سال را نشان می‌دهد.

روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی نیز در اطلاعیه رسمی خود تأکید کرده که پرداخت این مبلغ در تعهد سازمان قرار دارد، اما تأمین آن به منابع مالی جدید نیازمند است.عصرهمگرایی نوشت :  در این اطلاعیه، مطالبه بازنشستگان «به‌حق و درست» توصیف شده و آمده است که سازمان در حال استفاده از روش‌ها و ظرفیت‌های مختلف برای تأمین اعتبار موردنیاز است.

زمان پرداخت معوقات بازنشستگان مشخص نیست

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی در تازه‌ترین موضع‌گیری خود درباره زمان واریز معوقات گفته است: فعلاً زمان پرداخت مشخص نیست و به محض تأمین منابع، مطالبات پرداخت خواهد شد. این اظهارات نشان می‌دهد که برخلاف برخی خبرهای منتشرشده در فضای مجازی، هنوز نه روز مشخصی برای واریز تعیین شده و نه پرداخت معوقات همراه با حقوق مرداد تأیید شده است.

در آخرین اطلاعیه رسمی مربوط به پرداخت حقوق تیر نیز سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرد حقوق بیش از ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر طی ۷۲ ساعت پرداخت می‌شود، اما معوقات فروردین و اردیبهشت به بعد از تأمین منابع موکول شده است. به این ترتیب، پرداخت حقوق جاری در اولویت قرار گرفته و معوقات در ردیف تعهداتی قرار دارد که باید از محل منابع تکمیلی تسویه شود.

تأمین اجتماعی ماهانه چقدر کسری دارد؟

بحران مالی سازمان فقط به معوقات ۸۲ هزار میلیارد تومانی محدود نمی‌شود. مدیرعامل تأمین اجتماعی اعلام کرده است که حتی در بهترین شرایط و با وصول کامل حق بیمه‌های جاری، سازمان دست‌کم ماهانه ۱۷ هزار میلیارد تومان فقط برای پرداخت مستمری‌ها کسری دارد.

به گزارش عصرهمگرایی، براساس آمار رسمی، سازمان هر ماه بیش از ۱۴۲ هزار میلیارد تومان حقوق و مستمری پرداخت می‌کند. در مقابل، میزان منابعی که از محل حق بیمه‌ها وصول می‌شود، حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار میلیارد تومان است. علاوه بر این، هزینه ماهانه بخش درمان نیز حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که باید از منابعی غیر از حق بیمه‌های جاری تأمین شود.

این تفاوت میان درآمد و هزینه باعث شده سازمان برای پرداخت تعهدات جاری از ابزارهایی مانند تسهیلات بانکی، فروش یا تبدیل دارایی‌ها، وصول اوراق مالی، تهاتر بدهی‌ها و دریافت مطالبات خود از دولت استفاده کند. سازمان تأمین اجتماعی تأکید دارد که تاکنون پرداخت حقوق ماهانه متوقف نشده است، اما هم‌زمان می‌پذیرد که بخشی از فاصله درآمد و هزینه هر ماه با ابزارهای مالی و استقراض جبران می‌شود.

بدهی ۷۵۰ هزار میلیارد تومانی دولت

یکی از مهم‌ترین عوامل ناترازی تأمین اجتماعی، بدهی انباشته دولت به این سازمان است. مدیرعامل تأمین اجتماعی میزان مطالبات قطعی سازمان از دولت را بیش از ۷۵۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. در مقابل، سازمان حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان به بانک مرکزی بدهکار است؛ بدهی‌ای که بخشی از آن برای عبور از دوره‌های بحرانی و پرداخت مستمری‌ها ایجاد شده است.

در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نیز حدود ۲۷۷ هزار میلیارد تومان برای تعهدات دولت در حوزه بیمه‌های اجتماعی پیش‌بینی شده، اما سهم نقدی این رقم تنها حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان است. بخش عمده منابع در قالب سهام و اوراق در نظر گرفته شده که تبدیل آنها به پول نقد به طی‌شدن مراحل اداری، بورسی و بانکی نیاز دارد. این ساختار سبب می‌شود وجود اعتبار در قانون بودجه الزاماً به معنای دسترسی فوری سازمان به نقدینگی نباشد.

چرا پرداخت معوقات عقب افتاده است؟

تأخیر در پرداخت معوقات نتیجه هم‌زمان چند عامل است: فاصله میان حق بیمه‌های وصول‌شده و هزینه مستمری‌ها، افزایش بار مالی ناشی از افزایش حقوق و متناسب‌سازی، هزینه سنگین درمان، وصول‌نشدن به‌موقع بدهی‌های دولت و محدودیت در تبدیل سهام و اوراق به نقدینگی.

از سوی دیگر، سازمان ناچار است ابتدا حقوق جاری میلیون‌ها بازنشسته را پرداخت کند. در چنین شرایطی، تعهدات انباشته‌ای مانند معوقات فروردین و اردیبهشت زمانی پرداخت می‌شود که منبعی خارج از جریان عادی پرداخت مستمری‌ها در اختیار سازمان قرار گیرد.

بازنشستگان چه زمانی منتظر واریز باشند؟

بر اساس آخرین اطلاعات رسمی تا ۹ مرداد ۱۴۰۵، پاسخ روشن این است: هنوز زمان قطعی پرداخت معوقات فروردین و اردیبهشت اعلام نشده است.

تأمین اجتماعی اصل بدهی ۸۲ هزار میلیارد تومانی را پذیرفته و پرداخت آن را در تعهد خود می‌داند، اما اجرای این تعهد را به تأمین منابع مالی موکول کرده است. بنابراین احتمال دارد معوقات پس از وصول بخشی از مطالبات دولت، تبدیل اوراق به نقدینگی یا تأمین منابع از مسیرهای بانکی پرداخت شود؛ با این حال، درباره پرداخت یکجا، مرحله‌ای یا همراه با حقوق ماه‌های آینده نیز تصمیم رسمی و قطعی منتشر نشده است.

ادامه این بلاتکلیفی، در شرایطی که هزینه‌های معیشت و درمان بازنشستگان افزایش یافته، فشار مضاعفی بر خانوارهای مستمری‌بگیر وارد می‌کند. مطالبه اصلی بازنشستگان اکنون فقط پرداخت بدهی نیست؛ بلکه انتشار یک جدول زمان‌بندی شفاف و قابل اتکا برای تسویه معوقات است.