طرح جدید حفظ حقوق بازنشستگان / تشکیل صندوق جدید در تأمین اجتماعی برای پرداخت به موقع حقوق بازنشستگان

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

به‌منظور جلوگیری از تداخل و اختلاط منابع بیمه‌ای با هزینه‌های حمایتی و در عین حال حفظ پوشش بیمه‌ای اقشار آسیب‌پذیر، پیشنهاد می‌شود «صندوق حمایت‌های اجتماعی» به‌عنوان صندوقی مستقل در ساختار سازمان تأمین اجتماعی ایجاد شود؛ مشابه سازوکاری که هم‌اکنون برای صندوق بیمه بیکاری وجود دارد.

این صندوق، مأموریت پوشش بیمه‌ای تمامی گروه‌هایی را بر عهده داشته باشد که ورود آنان به سازمان بیش از آنکه مبتنی بر اصول بیمه‌ای و پرداخت حق بیمه باشد، ناشی از سیاست‌های حمایتی دولت است.

منابع مالی این صندوق باید کاملاً مستقل از منابع عمومی سازمان تأمین اجتماعی بوده و صرفاً از محل اعتبارات بودجه عمومی دولت، منابع حاصل از قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، زکات، صدقات، وقف، کمک‌های خیرین و سایر منابع قانونی تأمین شود.

همچنین حسابداری، سرمایه‌گذاری و تراز مالی آن نیز به‌صورت مستقل از صندوق اصلی سازمان اداره شود تا هیچ‌گونه تعهد یا کسری آن به بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران صندوق اصلی منتقل نشود.

در این الگو، اصل بنیادین آن است که تعهد، تابع منبع مالی باشد؛ بدین معنا که تا زمانی که منابع مصوب، پایدار و قابل وصول این صندوق تأمین می‌شود، پوشش بیمه‌ای افراد مشمول نیز ادامه خواهد داشت و استمرار تعهدات صندوق منوط به استمرار تأمین این منابع خواهد بود. در صورت توقف، کاهش یا عدم تخصیص منابع، تعهدات جدیدی برای صندوق اصلی تأمین اجتماعی ایجاد نخواهد شد و کسری احتمالی نیز از محل حق بیمه کارگران، کارفرمایان و سایر بیمه‌شدگان جبران نخواهد شد.

 نگارنده می نویسد همچنین پیشنهاد می‌شود اصل «ایجاد تعهد در قبال تأمین منبع» به‌عنوان یک قاعده الزام‌آور در قوانین و مقررات سازمان پیش‌بینی شود؛ به این معنا که هرگونه تکلیف یا پوشش بیمه‌ای جدید با ماهیت حمایتی، تنها در صورتی قابل اجرا باشد که همزمان منبع مالی مشخص، پایدار و قابل وصول آن از سوی دولت تعیین و در صندوق حمایت‌های اجتماعی تأمین شده باشد.

اجرای این پیشنهاد ضمن حفظ نقش حمایتی دولت، از مصرف حق بیمه کارگران و کارفرمایان در اجرای سیاست‌های رفاهی و حمایتی جلوگیری می‌کند، شفافیت مالی را افزایش می‌دهد، پایداری صندوق اصلی تأمین اجتماعی را تقویت می‌کند و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر و پاسخگویی بیشتر را در هر دو حوزه بیمه‌ای و حمایتی فراهم می‌سازد.

این الگو همچنین می‌تواند زمینه استفاده هدفمند از ظرفیت‌های بودجه عمومی، منابع هدفمندی یارانه‌ها و مشارکت‌های مردمی مانند زکات و وقف را در جهت حمایت از اقشار نیازمند فراهم کند، بدون آنکه به حقوق بیمه‌شدگان و تعادل مالی صندوق اصلی لطمه‌ای وارد شود.

محمد حسن زدا سرپرست اسبق سازمان تامین