فقر نوین؛ کاهش کیفیت زندگی و افزایش فشار روانی خانوادهها
فقر همیشه با تصویر دراماتیک دستهای خالی، گرسنگی و بیخانمانی مشخص نمیشود.
در عمق جامعه، فقر اشکالی فرسایندهتر و بیصدا دارد که به تدریج وارد خانهها میشود و اولویتهای زندگی خانوادهها را تغییر میدهد.
این نوع فقر، نه برهوت مطلق بلکه نزول تدریجی از زندگی انسانی به تلاش برای بقاست؛ کاهش کیفیت زندگی که با حذف تدریجی جزئیات کوچک اما مهم همراه است، مانند کنار گذاشتن برخی مواد غذایی یا کاهش مصرف کالاهای بهداشتی.
فقر همیشه با تصویر دراماتیک دستهای خالی، گرسنگی و بیخانمانی مشخص نمیشود. در عمق جامعه، فقر اشکالی فرسایندهتر و بیصدا دارد که به تدریج وارد خانهها میشود و اولویتهای زندگی خانوادهها را تغییر میدهد.
این نوع فقر، نه برهوت مطلق بلکه نزول تدریجی از زندگی انسانی به تلاش برای بقاست؛ کاهش کیفیت زندگی که با حذف تدریجی جزئیات کوچک اما مهم همراه است، مانند کنار گذاشتن برخی مواد غذایی یا کاهش مصرف کالاهای بهداشتی.
طاهره، ۴۱ ساله، ابتدا از فشار روانی ناشی از گرانی سخن میگوید که به گفته او حتی از خود گرانی نیز بیشتر است. او اشاره میکند که تمرکز جامعه بر گرانی، استرس و نگرانی فراوانی به همراه دارد و احساس فشار روحی شدیدی ایجاد میکند.
یکی از بخشهای ملموس این فشار در هزینههای بهداشتی و شویندههاست. طاهره توضیح میدهد که استفاده مکرر از شویندهها دیگر آرامش خاطری ندارد و هر بار که از ماشین لباسشویی استفاده میکند یا ظرف میشوید، ذهنش درگیر میزان مصرف و هزینهها است. این موضوع حتی تاثیر خود را بر نیازهای بهداشتی زنان گذاشته است؛ مثلاً او که قبلاً سه بسته پد بهداشتی در طول یک هفته مصرف میکرد، حالا هزینه خرید همان سه بسته حدود ۷۰۰ هزار تومان است و مجبور است یا زمان تعویض آنها را طولانیتر کند یا برندهای ارزانتر بخرد که باعث حساسیت میشود.
طاهره به تغییر سبد غذایی خانواده هم اشاره میکند و میگوید محصولاتی مانند پنیر پیتزا، سوسیس، کالباس و چیپس که شاید جزء سبد غذایی اصلی نباشند، به دلیل گرانی کمتر مصرف میشوند و این موضوع فشار روانی مضاعفی به خانواده وارد میکند. او میگوید نمیتواند به پسرش بگوید که توان خرید این اقلام را ندارند.
رفتن به سینما و تئاتر نیز تقریباً از برنامه زندگی خانواده او حذف شده و به سمت استفاده از پلتفرمهای آنلاین رفتهاند. سفر نیز به دلایل اقتصادی و جنگ بسیار کاهش یافته است و اگر پولی برای سفر کنار گذاشته شود، موضوعات و اولویتهای دیگر زندگی غالباً مانع میشوند.
در حوزه درمان، فشار اقتصادی بیشتر شده و دسترسی به برخی داروها مانند آرامبخشها یا داروهای مربوط به سندرم تخمدان پلیکیستیک دشوارتر شده است. طاهره میگوید گرفتن نسخه و استفاده از بیمه اکنون راحت نیست و آنها سالهاست این داروها را آزاد خریداری میکنند، اما اکنون حتی خرید آزاد نیز سخت شده است.
مریم، ۴۰ ساله و کارمند یک مؤسسه فرهنگی خصوصی، میگوید کیفیت زندگیاش به تدریج پایین آمده و قبل از همه از سبد غذایی و سبک زندگی خود شروع کرده است. او که باشگاه ورزشی میرود، از حذف پروتئین وی میگوید و اشاره میکند که قبلاً فیله استیک، مرغ، موز و کره بادامزمینی به صورت هفتگی خریداری میکرده، اما حالا آنها را کنار گذاشته است.
مریم همچنین میگوید مکملهای ضروری مانند منیزیم، آهن، کلسیم و ویتامین دی از اقلامی شدهاند که باید درباره خریدشان تصمیمگیری کند و نمیداند تا کی قادر به تأمین آنها خواهد بود.
گرانی پوشاک و کفش نیز فشار زیادی وارد کرده؛ او طی شش ماه اخیر حتی یک شومیز ساده نخریده و همچنان لباسهای قبلی را میپوشد. کفشهای قدیمیاش فرسوده شدهاند و یافتن کفش ارزان و باکیفیت دشوار است.
پسانداز نیز از زندگی مریم حذف شده است. افزایش اجاره و ودیعه باعث شده به خانهای کوچکتر نقل مکان کند تا هزینه مسکن کاهش یابد. سفر هم کاملاً کنار گذاشته شده و حتی سفر کوتاه داخل کشور در شش ماه گذشته برای او ممکن نبوده است.
او همچنین آموزشهای ارتقای شغلی را حذف کرده و نگرانی از تعدیل شدن شغل فشار روانی را افزایش داده است. حتی تفریح سادهای مانند رفتن به کافه بسیار محدود شده و گاهی تنها میتواند یک چای سفارش دهد بدون اینکه کیک بیاورد.
نگرانی مالی سلامت او و خانوادهاش را نیز تحت تاثیر قرار داده و او گاهی توان پرداخت هزینه درمان پدر و مادر یا چکاپ دندانپزشکی خود را ندارد. در ورزش مجبور شده بین بدنسازی و دو با مربی یکی را کنار بگذارد و از اپلیکیشنهای آنلاین استفاده کند.
خودرو نیز دیگر امکان ارتقا ندارد و صرفاً هزینهای فرساینده است. با افزایش قیمت بنزین، مصرف خودرو محدود شده و مریم تصمیم گرفته تنها سه روز در هفته از ماشین استفاده کند و بقیه روزها با مترو برود. حتی اسنپ برای او صرفه اقتصادی ندارد. او اشاره میکند که دوستی کادر درمان پس از جنگ تعدیل شده و به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینههای پزشکی، فعلاً درمان دارویی را انتخاب کرده است.
مریم مراقبتهای ابتدایی پوست و زیبایی را نیز کنار گذاشته و هزینه رنگ مو را نمیتواند بپردازد. او میگوید مدام باید بین نیازهای ضروری مانند رنگ مو، مکملهای غذایی یا تعداد تخممرغهایی که مصرف میکند تصمیمگیری کند. هماکنون به دنبال شغل دوم است تا سطح زندگی را حفظ کند.
نظر شما