نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی جدید | تغییرات سنوات بازنشستگی در برنامه هفتم

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

در سازمان تامین اجتماعی، میزان مستمری بازنشستگی مستقیماً به سابقه پرداخت حق بیمه و متوسط حقوقی که بر اساس آن بیمه شده است بستگی دارد. بر اساس ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، متوسط حقوق یا مزد بیمه شده در دو سال پایانی پرداخت حق بیمه، یکی از اصلی‌ترین مبناهای تعیین مستمری است.

افزایش حقوق در این دو سال پایانی می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر مبلغ مستمری داشته باشد اما افزایش‌های نامنظم یا غیرمنطبق با ضوابط، به طور خودکار باعث افزایش مستمری نمی‌شود. سابقه بیمه نیز نقش حیاتی در محاسبه دارد و مستمری متناسب با سنوات پرداخت حق بیمه محاسبه می‌شود.

مبنای اصلی در تعیین مستمری بازنشستگی، متوسط حقوقی است که بابت آن حق بیمه پرداخت شده است. طبق ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، این متوسط حقوق از مجموع حقوق مشمول بیمه در دو سال آخر تقسیم بر ۲۴ به دست می‌آید.

بنابراین، برخلاف تصور عموم که فقط آخرین حقوق ملاک است، میانگین حقوق دو سال پایان خدمت ملاک اصلی محسوب می‌شود. در صورتی که حقوق در این مدت دارای مقدار متفاوتی باشد، مجموع آن‌ها محاسبه و میانگین گرفته می‌شود.

فرمول محاسبه مستمری بازنشستگی

فرمول اصلی تعیین مستمری بر اساس ماده ۷۷ بدین صورت است:

مستمری = متوسط حقوق دو سال آخر × سنوات پرداخت حق بیمه ÷ ۳۰

محدودیت‌هایی نیز برای میزان مستمری در قانون تعیین شده که مستمری نباید از نسبت‌های مقرر تجاوز کند. دو عامل کلیدی در فرمول را متوسط حقوق مشمول بیمه در دو سال پایان خدمت و تعداد سال‌های سابقه بیمه تشکیل می‌دهند.

تاثیر حقوق دو سال آخر بر مستمری

اگرچه متوسط حقوق دو سال آخر مبنای اصلی محاسبه است، اما باید افزایش حقوق در این دوره منطبق بر مقررات بیمه‌ای باشد. افزایش‌های غیرمعمول یا ناگهانی ممکن است موضوع بررسی‌های ویژه قرار بگیرند و مستمری به نسبت آن‌ها مجاز به افزایش نیست.

این نکته برای افرادی که در سال‌های پایانی با تغییرات قابل توجه در حقوق یا عنوان شغلی روبرو می‌شوند اهمیت ویژه دارد.

نقش سابقه بیمه در حقوق بازنشستگی

سابقه بیمه از ارکان اصلی تعیین مبلغ مستمری است. برای مثال، اگر فردی با متوسط حقوق ۲۰ میلیون تومان سی سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، مستمری پایه وی تقریباً برابر با همین مبلغ خواهد بود.

برای فردی با سابقه ۲۵ سال، مستمری متناسب با نسبت سابقه، حدود ۱۶ میلیون و ۶۶۷ هزار تومان خواهد بود. البته این اعداد تنها مثال‌های ساده فرمولی هستند و مبلغ نهایی مستمری به مواردی مانند حداقل مستمری، مزایا، سوابق خاص و مقررات دیگر بستگی دارد.

اهمیت حداقل حقوق در تعیین مستمری

حداقل‌های قانونی در تعیین مستمری نقش ویژه‌ای دارند. در سال ۱۴۰۵، مستمری حداقل‌بگیران بر اساس مصوبات شورای عالی کار و قوانین تامین اجتماعی با ۶۰ درصد افزایش به مبلغ ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است.

بنابراین حقوق نهایی بازنشسته صرفاً حاصل ضرب میانگین حقوق در سابقه نبوده و باید حتماً معیارهای حداقلی و ضوابط قانونی لحاظ شود.

تفاوت حقوق مشمول بیمه و دریافتی خالص

حقوق مشمول بیمه ممکن است با حقوق خالص دریافتی متفاوت باشد، زیرا در تعیین مستمری فقط حقوقی که بر اساس آن حق بیمه پرداخت شده مدنظر قرار می‌گیرد. مزایا و اقلام غیرمشمول بیمه باید جداگانه بررسی شوند.

این تفاوت باعث می‌شود دو فرد با حقوق ماهیانه مشابه، در صورت تفاوت در حقوق مشمول بیمه یا سابقه، مستمری متفاوت دریافت کنند.

تفاوت میان مستمری اولیه و افزایش‌های سالانه

مستمری اولیه بر اساس قوانین سابقه و متوسط حقوق مشمول بیمه محاسبه می‌شود، اما افزایش‌های سالانه مستمری پس از بازنشستگی موضوع جداگانه‌ای است.

در سال ۱۴۰۵، سازمان تامین اجتماعی افزایش ۶۰ درصدی برای حداقل‌بگیران و افزایش ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال برای سایر سطوح اعلام کرده است.

تاثیر متناسب‌سازی بر حقوق بازنشستگان

متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان نیز مستقل از فرمول اولیه محاسبه مستمری است. سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ مرحله پایانی متناسب‌سازی را اجرا و احکام آن را برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته صادر کرده است.

بنابراین حقوق پرداختی در سال ۱۴۰۵ ممکن است شامل مستمری پایه، افزایش‌های سالانه و متناسب‌سازی باشد و برای تعیین دقیق حقوق باید سوابق و احکام فرد بررسی شود.

محاسبه مستمری با سابقه کمتر از ۳۰ سال

در افرادی که سابقه کمتر از ۳۰ سال دارند، ضریب سابقه در فرمول مستمری به‌طور مستقیم تاثیرگذار است و مقدار مستمری به نسبت سال‌های بیمه کاهش می‌یابد. نمونه ضریب‌های تقریبی به شرح زیر است:

۱۰ سال سابقه: ۱۰/۳۰

۱۵ سال سابقه: ۱۵/۳۰

۲۰ سال سابقه: ۲۰/۳۰

۲۵ سال سابقه: ۲۵/۳۰

۳۰ سال سابقه: ۳۰/۳۰

سابقه کمتر معمولاً سهم کمتری از متوسط حقوق در مستمری را به همراه دارد.

برنامه هفتم قانون بیمه پردازی شرایط جدیدی برای افزایش سنوات لازم جهت بازنشستگی پیش‌بینی کرده است. بر اساس آیین‌نامه ماده ۲۹ این قانون، سقف سنوات الزامی برای مردان ۳۵ سال و برای زنان ۳۰ سال تعیین شده است.

این تغییرات مربوط به شرایط احراز بازنشستگی بوده و نباید با تغییرات فرمول محاسبه مستمری اشتباه گرفته شوند.