انقلاب در حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی | مبنای حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ به یکی از موضوعات مهم برای بیمه شدگان، بازنشستگان و افرادی تبدیل شده که در آستانه بازنشستگی قرار دارند. آخرین بررسی‌ها نشان می‌دهد تغییر مبنای حقوق بازنشستگان را نمی‌توان به معنای تغییر یکسان حقوق تمام بازنشستگان دانست و جزئیات آن به نوع صندوق و وضعیت فرد بستگی دارد. در همین حال، بحث درباره نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی افراد جدید و تاثیر مزایای شغلی بر مستمری آینده همچنان مورد توجه قرار دارد.

 در سال ۱۴۰۵ نیز افزایش مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی و اجرای مرحله پایانی متناسب سازی در دستور کار قرار گرفته است. سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده احکام افزایش سالانه و متناسب سازی برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر شده است. بر اساس احکام صادرشده، مستمری حداقل بگیران تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی و مستمری سایر سطوح با افزایش ۴۵ درصدی همراه شده است.

از سوی دیگر، اصلاحات مربوط به نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی برخی کارکنانی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته می‌شوند، موضوعی جداگانه است؛ بنابراین خبر‌های مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان باید با تفکیک «بازنشستگان فعلی» از «افراد در آستانه بازنشستگی» بررسی شود. در ادامه آخرین جزئیات مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان، افزایش مستمری و متناسب سازی را به زبان ساده بررسی می‌کنیم. هدف این گزارش ارائه تصویری دقیق از آخرین وضعیت حقوق و مزایای بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ و جلوگیری از برداشت‌های نادرست از اخبار منتشرشده است.

تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۵؛ جزئیات تصمیمات جدید چیست؟

موضوع تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در روز‌های اخیر بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ با این حال بررسی مصوبات و اظهارات رسمی نشان می‌دهد چند موضوع متفاوت در این زمینه با یکدیگر ترکیب شده‌اند.

از یک طرف، حقوق و مستمری بازنشستگان موجود در سال ۱۴۰۵ بر اساس احکام قانونی، مصوبات مربوط به افزایش سالانه و برنامه متناسب سازی تعیین شده است و از طرف دیگر، برای افرادی که هنوز بازنشسته نشده‌اند، موضوع نحوه محاسبه مستمری آینده اهمیت دارد.

به همین دلیل نمی‌توان هر خبر درباره «تغییر مبنای حقوق بازنشستگی» را به معنای کاهش یا افزایش فوری حقوق تمام بازنشستگان دانست.

آخرین وضعیت تغییر مبنای حقوق بازنشستگان

تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در واقع می‌تواند به چند موضوع متفاوت اشاره داشته باشد. یکی از این موارد، پیشنهاد‌ها و اصلاحات مربوط به شیوه محاسبه مستمری افرادی است که در آینده بازنشسته می‌شوند.

در مقابل، بازنشستگانی که هم اکنون مستمری دریافت می‌کنند، مشمول احکام و مقررات جاری هستند و افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ آنها نیز در احکام جدید اعمال شده است.

طبق اعلام سازمان تامین اجتماعی، احکام افزایش سالانه و متناسب سازی سال ۱۴۰۵ برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر شده و در دسترس قرار گرفته است.

 بنابراین تیتر‌هایی مانند «حقوق همه بازنشستگان با دستور مجلس تغییر کرد» باید با احتیاط خوانده شود؛ زیرا هر تغییر قانونی، دامنه شمول مشخصی دارد و ممکن است فقط به بازنشستگان آینده یا گروه خاصی از بیمه شدگان مربوط باشد.

آیا مجلس مبنای جدیدی برای افزایش حقوق همه بازنشستگان تعیین کرده است؟

پاسخ به این سوال نیازمند تفکیک موضوعات است.

برخی گزارش‌ها از «تغییر مبنای حقوق بازنشستگان» سخن گفته‌اند، اما بررسی آخرین اخبار نشان می‌دهد موضوع تغییر شیوه محاسبه مستمری، در برخی موارد هنوز در مرحله بررسی بوده و نمی‌توان آن را به عنوان یک تغییر قطعی برای تمام بازنشستگان فعلی معرفی کرد.

در یک گزارش تازه نیز درباره پیشنهاد سازمان تامین اجتماعی برای تغییر نحوه محاسبه مستمری بازنشستگان آمده است که این پیشنهاد همچنان در حال بررسی بوده و اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس نسبت به آن قانع نشده‌اند؛ بنابراین انتشار این ادعا که «مجلس حقوق تمام بازنشستگان را بر اساس فرمول جدید محاسبه می‌کند» بدون مشخص کردن دامنه مصوبه، می‌تواند باعث برداشت اشتباه شود.

موضوع تغییر مبنای حقوق بازنشستگی بیش از همه برای افرادی اهمیت دارد که هنوز بازنشسته نشده‌اند و مستمری آینده آنها قرار است بر اساس قوانین و مقررات مربوط محاسبه شود.

در چنین شرایطی، هر تغییر در دستمزد مبنا، سوابق بیمه‌ای، مزایای مشمول کسور یا دوره زمانی محاسبه می‌تواند در میزان مستمری نهایی اثر داشته باشد.

به همین دلیل بیمه شدگانی که در سال‌های آینده قصد بازنشستگی دارند باید اخبار مربوط به قوانین جدید را از منابع رسمی پیگیری کنند.

در مقابل، بازنشسته‌ای که هم اکنون مستمری دریافت می‌کند، افزایش سال ۱۴۰۵ خود را بر اساس حکم صادرشده و مقررات مربوط دریافت خواهد کرد.

فوق العاده خاص و حقوق بازنشستگی چه ارتباطی دارند؟

یکی دیگر از موضوعاتی که باعث شکل گیری خبر‌های مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان شده، بحث «فوق العاده خاص» است.

در تیرماه ۱۴۰۵، دولت با اصلاح مصوبه مربوط به افزایش ضریب حقوق کارکنان و بازنشستگان دولت، نحوه اعمال فوق العاده خاص در حقوق بازنشستگی افرادی را که از زمان اجرای مصوبه بازنشسته شده یا می‌شوند، شفاف کرد.

گزارش‌های منتشرشده درباره این اصلاح نشان می‌دهد این موضوع با هدف جلوگیری از کاهش مزایای بازنشستگی گروه موردنظر مطرح شده است؛ بنابراین «فوق العاده خاص» نیز موضوعی جدا از افزایش سالانه مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی است و نباید این دو را با یکدیگر ترکیب کرد.

آیا فوق العاده خاص در میانگین حقوق بازنشستگی محاسبه می‌شود؟

بر اساس اصلاحیه‌ای که درباره ضوابط حقوق سال ۱۴۰۵ منتشر شده، نحوه اثرگذاری فوق العاده خاص در محاسبه حقوق بازنشستگی مشخص شده است.

برخی گزارش‌ها از این اصلاح به عنوان شفاف سازی برای جلوگیری از کاهش حقوق بازنشستگان جدید یاد کرده‌اند؛ بنابراین افرادی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته می‌شوند باید مقررات مربوط به صندوق خود و حکم بازنشستگی را ملاک قرار دهند و نمی‌توان یک فرمول واحد را برای همه صندوق‌ها و همه افراد اعلام کرد.