بیمه‌شدگان تامین اجتماعی این جدول را ببینند؛ با چند سال سابقه بازنشسته می‌شوید؟

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

اصلاحات برنامه هفتم بیش از آنکه یک سن واحد و جدید برای بازنشستگی تعیین کرده باشد، سنوات الزامی بیمه‌پردازی را برای بخشی از بیمه‌شدگان افزایش داده است.

میزان این افزایش نیز برای همه یکسان نیست و به تعداد سال‌های سابقه بیمه فرد در تاریخ ۳ مرداد ۱۴۰۳ بستگی دارد. هرچه سابقه بیمه فرد در آن تاریخ بیشتر بوده، مدت کمتری به سابقه لازم او اضافه می‌شود.

بنابراین ممکن است یک بیمه‌شده همچنان با حدود ۳۰ سال سابقه شرایط بازنشستگی را پیدا کند، در حالی که فرد دیگری برای احراز همان شرایط نیازمند بیش از ۳۰ سال بیمه‌پردازی باشد.

آیا سن بازنشستگی مردان واقعاً ۶۲ سال شده است؟

خیر؛ نه به این معنی که همه مردان از این پس مجبورند تا ۶۲ سالگی کار کنند.

این یکی از مهم‌ترین سوءبرداشت‌ها درباره قانون جدید بازنشستگی است.

سازمان تأمین اجتماعی در بخشنامه اجرایی خود تأکید کرده است که شرط سنی مقرر در قوانین قبلی بازنشستگی به قوت خود باقی مانده است.

عدد ۶۲ سال برای مردان در قانون جدید نقش دیگری دارد: افزایش سنوات الزامی بیمه‌پردازی وقتی فرد به ۶۲ سالگی برسد متوقف می‌شود.

برای زنان نیز همین سقف ۵۵ سال تعیین شده است.

بنابراین عبارت «سن بازنشستگی مردان از ۶۰ به ۶۲ سال افزایش یافت» توضیح دقیقی از قانون نیست.

تغییر اصلی بازنشستگی ۱۴۰۵ چیست؟

تغییر اصلی، افزایش سابقه‌ای است که برخی بیمه‌شدگان باید برای بازنشستگی تکمیل کنند.

براساس ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم و آیین‌نامه اجرایی آن، وضعیت فرد در ۳ مرداد ۱۴۰۳ تعیین می‌کند چه میزان سابقه اضافی برای او محاسبه شود.

جدول اصلی قانون به این صورت است:

سابقه بیمه در ۳ مرداد ۱۴۰۳	افزایش سنوات الزامی
بیش از ۲۸ سال کامل	بدون افزایش
از ۲۵ تا ۲۸ سال	۲ ماه به ازای هر سال کسری تا احراز شرایط
از ۲۰ تا ۲۵ سال	۳ ماه به ازای هر سال کسری
از ۱۵ تا ۲۰ سال	۴ ماه به ازای هر سال کسری
کمتر از ۱۵ سال	۵ سال افزایش به سنوات الزامی

این همان جدولی است که اکنون مبنای محاسبات سازمان تأمین اجتماعی قرار دارد. سابقه کمتر از یک سال نیز به نسبت محاسبه می‌شود.

چه کسانی هیچ افزایش سابقه‌ای ندارند؟

اگر بیمه‌شده در ۳ مرداد ۱۴۰۳ بیش از ۲۸ سال تمام سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، افزایش سنوات جدید شامل او نمی‌شود.

دقت به عبارت «بیش از ۲۸ سال» مهم است.

فردی که دقیقاً ۲۸ سال سابقه داشته، در گروه ۲۵ تا ۲۸ سال قرار می‌گیرد و مشمول محاسبه افزایش دوماهه خواهد شد؛ اما کسی که از مرز ۲۸ سال تمام عبور کرده بوده، افزایش جدید برای او اعمال نمی‌شود.

با ۲۵ سال سابقه چند سال دیگر باید بیمه پرداخت کرد؟

برای درک ساده‌تر قانون می‌توان یک مثال زد.

فرض کنیم فرد طبق مقررات قبلی برای بازنشستگی به ۳۰ سال سابقه نیاز داشته است.

اگر این فرد در تاریخ مبنا ۲۵ سال سابقه داشته باشد، ۵ سال تا رسیدن به شرط قبلی فاصله دارد.

برای گروه ۲۵ تا ۲۸ سال، به ازای هر سال کسری ۲ ماه اضافه می‌شود.

بنابراین:

۵ سال × ۲ ماه = ۱۰ ماه سابقه اضافه

در این مثال فرد به جای ۳۰ سال، تقریباً باید ۳۰ سال و ۱۰ ماه سابقه تکمیل کند.

البته این یک نمونه محاسباتی است و رقم نهایی هر فرد باید براساس شرایط قانونی بازنشستگی خودش محاسبه شود.

جدول نمونه سابقه لازم برای بازنشستگی

اگر فرض کنیم شرط قبلی فرد برای بازنشستگی ۳۰ سال سابقه بوده باشد، نتیجه تقریبی افزایش سنوات چنین خواهد بود:

سابقه فرد در ۳ مرداد ۱۴۰۳	سابقه تقریبی موردنیاز*
بیش از ۲۸ سال	بدون افزایش نسبت به شرط قبلی
۲۸ سال	۳۰ سال و ۴ ماه
۲۷ سال	۳۰ سال و ۶ ماه
۲۶ سال	۳۰ سال و ۸ ماه
۲۵ سال	۳۰ سال و ۱۰ ماه
۲۴ سال	۳۱ سال و ۶ ماه
۲۳ سال	۳۱ سال و ۹ ماه
۲۲ سال	۳۲ سال
۲۱ سال	۳۲ سال و ۳ ماه
۲۰ سال	۳۲ سال و ۶ ماه
۱۹ سال	۳۳ سال و ۸ ماه
۱۸ سال	۳۴ سال
۱۷ سال	۳۴ سال و ۴ ماه
۱۶ سال	۳۴ سال و ۸ ماه
۱۵ سال	۳۵ سال

*این جدول فقط یک نمونه محاسباتی برای حالتی است که فرد طبق مقررات قبلی به ۳۰ سال سابقه نیاز داشته باشد و نباید برای تمام انواع بازنشستگی به صورت یکسان استفاده شود. فرمول اصلی همان جدول قانونی افزایش سنوات است.

اگر کمتر از ۱۵ سال سابقه داشته باشیم چه می‌شود؟

قانون برای این گروه روش متفاوتی تعیین کرده است.

برای افرادی که در تاریخ ۳ مرداد ۱۴۰۳ کمتر از ۱۵ سال سابقه بیمه‌پردازی داشته‌اند، به سنوات الزامی آنها برای بازنشستگی پنج سال اضافه می‌شود.

اما نباید این حکم را به این صورت تفسیر کرد که همه افراد زیر ۱۵ سال سابقه الزاماً باید ۳۵ سال کار کنند.

میزان نهایی سابقه به قانونی بستگی دارد که فرد براساس آن شرایط بازنشستگی را احراز می‌کند.

در بخشنامه تأمین اجتماعی همچنین درباره مردانی که مشمول قانون بازنشستگی با سابقه پایین هستند، حداقل سابقه موردنیاز از ۱۰ سال به ۱۵ سال افزایش یافته است.

سقف سابقه بازنشستگی مردان چقدر است؟

قانون برای جلوگیری از افزایش نامحدود سنوات، سقف تعیین کرده است.

حداکثر سنوات الزامی بیمه‌پردازی برای بازنشستگی:

مردان: ۳۵ سال

زنان: ۳۰ سال

خواهد بود.

در نتیجه حتی اگر فرمول افزایش سابقه در یک پرونده عدد بالاتری ایجاد کند، سنوات الزامی نمی‌تواند از این سقف‌ها عبور کند.

تکلیف ۶۲ سال برای مردان چیست؟

فرض کنید مردی مشمول افزایش سنوات شده اما پیش از آنکه همه سابقه اضافه را تکمیل کند به ۶۲ سالگی برسد.

طبق بخشنامه، افزایش سنوات از ۶۲ سالگی متوقف می‌شود.

برای زنان این نقطه توقف ۵۵ سالگی است.

پس ۶۲ سالگی را باید «سقف اعمال افزایش سابقه» دانست، نه یک سن اجباری جدید برای تمام مردان.

این تفاوت حقوقی بسیار مهم است و باعث می‌شود تیترهایی مانند «همه مردان باید تا ۶۲ سالگی کار کنند» نادرست باشند.

آیا زنان باید تا ۵۵ سالگی کار کنند؟

در مورد زنان نیز ۵۵ سال در این قانون به عنوان سقف ادامه افزایش سنوات مطرح شده است.

همچنین حداکثر سنوات الزامی بیمه‌پردازی زنان در مقررات جدید ۳۰ سال تعیین شده است.

اما شرایط بازنشستگی زنان فقط به یک حالت محدود نمی‌شود و قوانین مختلف تأمین اجتماعی، قانون کار و مقررات خاص ممکن است برای گروه‌های مختلف شرایط متفاوتی داشته باشند.

بنابراین نمی‌توان یک جدول ساده با عنوان «همه زنان در ۵۵ سالگی بازنشسته می‌شوند» ارائه کرد.

آیا با ۳۰ سال سابقه همچنان می‌توان بازنشسته شد؟

پاسخ برای همه یکسان نیست.

اگر فرد در تاریخ ۳ مرداد ۱۴۰۳ بیش از ۲۸ سال سابقه داشته، افزایش سنوات جدید شامل او نمی‌شود و شرایط قبلی بازنشستگی درباره او ملاک خواهد بود.

اما کسی که در همان تاریخ سابقه کمتری داشته، ممکن است طبق فرمول جدید نیازمند چند ماه یا چند سال سابقه بیشتر باشد.

به همین علت در سال ۱۴۰۵ دیگر نمی‌توان به صورت عمومی گفت:

«هر کس ۳۰ سال سابقه داشته باشد حتماً بازنشسته می‌شود.»

ابتدا باید سابقه فرد در تاریخ مبنا و نوع قانونی که براساس آن درخواست بازنشستگی می‌کند مشخص شود.

یک مثال؛ فردی با ۲۴ سال و ۷ ماه سابقه

فرض کنیم بیمه‌شده‌ای در ۳ مرداد ۱۴۰۳ حدود ۲۴ سال و ۷ ماه سابقه داشته است.

این فرد در گروه ۲۰ تا ۲۵ سال سابقه قرار می‌گیرد؛ بنابراین افزایش سنوات او براساس ضریب ۳ ماه به ازای هر سال کسری محاسبه می‌شود.

از آنجا که بخشنامه تأکید کرده سابقه کمتر از یک سال نیز به نسبت محاسبه می‌شود، محاسبه دقیق باید براساس ماه و روز سابقه انجام شود و صرفاً گرد کردن سابقه به ۲۴ یا ۲۵ سال می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

به همین دلیل برای افرادی که سابقه آنها دقیقاً عدد صحیح نیست، استعلام سوابق اهمیت بیشتری دارد.

تاریخ ۳ مرداد ۱۴۰۳ چرا مهم است؟

این تاریخ، زمان لازم‌الاجرا شدن قانون برنامه هفتم برای محاسبه تغییر سنوات بازنشستگی است.

بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۴/۱۶۶۷ سازمان تأمین اجتماعی نیز صراحتاً سابقه پرداخت حق بیمه افراد در ۱۴۰۳/۰۵/۰۳ را مبنای تعیین گروه آنها قرار داده است.

بنابراین ملاک این نیست که فرد امروز در سال ۱۴۰۵ چند سال سابقه دارد.

ابتدا باید مشخص شود در ۳ مرداد ۱۴۰۳ چند سال و چند ماه سابقه داشته و سپس سنوات اضافه براساس همان وضعیت محاسبه شود.

اگر بعد از ۳ مرداد ۱۴۰۳ بیمه شده باشیم چه؟

افرادی که سابقه بسیار کمی داشته‌اند یا پس از اجرای قانون وارد نظام بیمه‌ای شده‌اند، طبیعتاً از حمایت ناشی از سابقه بالای گذشته برخوردار نیستند.

در این گروه، محدودیت‌های جدید سنوات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و حداکثر سنوات الزامی برای مردان می‌تواند تا ۳۵ سال برسد.

اما باز هم محاسبه باید بر مبنای قانون بازنشستگی مربوط به شخص و شرایط پرونده او انجام شود، نه صرفاً یک جدول عمومی.

آیا می‌توان زودتر بازنشسته شد؟

یکی از نکات مهمی که کمتر به آن توجه شده این است که قانون راه بازنشستگی پیش از تکمیل سنوات اضافه‌شده را کاملاً نبسته است.

براساس بخشنامه تأمین اجتماعی، اگر فرد طبق قوانین مربوط واجد شرایط بازنشستگی باشد اما سنوات الزامی جدید را کامل نکرده باشد، می‌تواند متقاضی بازنشستگی شود؛ ولی مستمری او متناسب با نسبت سابقه بیمه‌پردازی به سنوات الزامی جدید برقرار خواهد شد.

یعنی انتخاب بازنشستگی زودتر می‌تواند به کاهش مستمری منجر شود.

به همین دلیل این تصمیم باید پس از محاسبه دقیق اثر مالی آن گرفته شود.

چه کسانی از افزایش سنوات جدید مستثنی هستند؟

قانون برای برخی گروه‌ها استثنا قائل شده است.

از جمله گروه‌هایی که مقررات خاص آنها همچنان ملاک است می‌توان به:

• ایثارگران و برخی مشمولان قوانین مرتبط

• معلولان

• شاغلان مشاغل سخت و زیان‌آور

• گروه‌های دارای قوانین خاص بازنشستگی

اشاره کرد.

بخشنامه تأمین اجتماعی این گروه‌ها را از شمول افزایش سنوات موضوع ماده ۲۹ خارج کرده و بازنشستگی آنها را تابع مقررات خاص مربوط دانسته است.

بنابراین جدول عمومی افزایش سنوات را نباید به کارگر معدن، شاغل واجد شرایط سخت و زیان‌آور یا فردی که مشمول قانون خاص ایثارگری است تعمیم داد.

مشاغل سخت و زیان‌آور چه می‌شوند؟

اصلاحات جدید سنوات الزامی، مقررات خاص مشاغل سخت و زیان‌آور را حذف نکرده است.

شاغلانی که واقعاً مشمول قوانین سخت و زیان‌آور هستند، همچنان باید براساس همان مقررات خاص بررسی شوند.

البته صرف اشتغال در یک عنوان شغلی به معنی برخورداری خودکار از مزایای مشاغل سخت نیست و شغل و سابقه فرد باید طبق سازوکار قانونی مربوط تأیید شود.

آیا قانون فقط برای تأمین اجتماعی است؟

اصل ماده ۲۹ برنامه هفتم درباره صندوق‌های بازنشستگی تدوین شده و فقط به کارگران تأمین اجتماعی محدود نیست.

با این حال، شیوه اجرایی و شرایط بازنشستگی هر صندوق باید با قوانین و مقررات همان صندوق تطبیق داده شود.

بنابراین نمی‌توان جدول شرایط بازنشستگی تأمین اجتماعی را بدون بررسی، عیناً برای کارکنان کشوری، لشکری یا سایر صندوق‌ها استفاده کرد.

صفحه اصلی مورد بررسی، برخی شرایط صندوق‌ها و گروه‌های مختلف را در یک جدول واحد کنار هم قرار داده است؛ این شیوه می‌تواند باعث ایجاد تصور اشتباه شود، زیرا مبانی قانونی آنها الزاماً یکسان نیست.

جدول خلاصه قانون بازنشستگی ۱۴۰۵

موضوع	وضعیت
تاریخ مبنای محاسبه سابقه	۳ مرداد ۱۴۰۳
بیش از ۲۸ سال سابقه در تاریخ مبنا	بدون افزایش سنوات
۲۵ تا ۲۸ سال	۲ ماه اضافه برای هر سال کسری
۲۰ تا ۲۵ سال	۳ ماه اضافه برای هر سال کسری
۱۵ تا ۲۰ سال	۴ ماه اضافه برای هر سال کسری
کمتر از ۱۵ سال	۵ سال افزایش سنوات الزامی
سقف سنوات الزامی مردان	۳۵ سال
سقف سنوات الزامی زنان	۳۰ سال
توقف افزایش سنوات برای مردان	در ۶۲ سالگی
توقف افزایش سنوات برای زنان	در ۵۵ سالگی
افراد با بیش از ۲۸ سال سابقه	مشمول افزایش نیستند
مشاغل سخت و برخی گروه‌های خاص	تابع قوانین خاص

این جدول، خلاصه مقررات افزایش سنوات است و جایگزین بررسی شرایط شخصی هر بیمه‌شده نیست.

چگونه بفهمیم دقیقاً چه زمانی بازنشسته می‌شویم؟

برای محاسبه دقیق، چهار اطلاعات لازم است:

اول: تاریخ تولد

دوم: سابقه دقیق بیمه تا ۳ مرداد ۱۴۰۳

سوم: مجموع سابقه فعلی

چهارم: نوع قانونی که قرار است براساس آن بازنشسته شوید

صرف دانستن اینکه امروز مثلاً ۲۵ یا ۳۰ سال سابقه دارید برای محاسبه دقیق کافی نیست.

بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی می‌توانند سابقه ثبت‌شده خود را در سامانه خدمات غیرحضوری سازمان بررسی کنند و در صورت وجود مغایرت، پیش از رسیدن به موعد بازنشستگی برای اصلاح سابقه اقدام کنند.

مهم‌ترین اشتباه درباره قانون بازنشستگی ۱۴۰۵

مهم‌ترین اشتباه این است که بگوییم:

«سن بازنشستگی مردان ۶۲ سال شد.»

آنچه اتفاق افتاده، افزایش پلکانی سنوات بیمه‌پردازی برای بخشی از افراد است.

۶۲ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان نقطه‌ای است که افزایش سنوات جدید متوقف می‌شود؛ نه اینکه همه افراد بدون توجه به سابقه و قانون قبلی مجبور باشند دقیقاً در این سن بازنشسته شوند.

جمع‌بندی؛ چه کسانی بیشتر تحت تأثیر قانون جدید قرار گرفته‌اند؟

اصلاحات بازنشستگی برنامه هفتم بیشترین اثر را بر افرادی دارد که در ۳ مرداد ۱۴۰۳ سابقه کمتری داشته‌اند.

کسانی که در آن تاریخ بیش از ۲۸ سال سابقه داشته‌اند، افزایش جدیدی در سنوات الزامی آنها ایجاد نمی‌شود.

اما افراد دارای ۱۵ تا ۲۸ سال سابقه، بسته به گروه خود، باید به ازای سال‌های باقی‌مانده مدت بیشتری بیمه‌پردازی کنند. برای افراد زیر ۱۵ سال نیز پنج سال به سنوات الزامی مربوط اضافه می‌شود.

در عین حال سقف افزایش مشخص است: سنوات الزامی نمی‌تواند برای مردان از ۳۵ سال و برای زنان از ۳۰ سال بیشتر شود و افزایش سابقه نیز در سن ۶۲ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان متوقف خواهد شد.

بنابراین برای پاسخ به سؤال «من چه زمانی بازنشسته می‌شوم؟» دیگر یک جواب عمومی مانند «۳۰ سال سابقه» یا «۶۲ سال سن» کافی نیست.

سابقه فرد در ۳ مرداد ۱۴۰۳، سن، جنسیت، نوع بازنشستگی و قانون خاصی که شامل او می‌شود باید همزمان بررسی شوند.