پایگاه خبری عصر همگرایی: به نقل از خبرگزاری ایمنا، گسترش خدمات دیجیتال و افزایش استفاده از ابزارهای پرداخت و خرید آنلاین، در کنار تسهیل بسیاری از امور روزمره، زمینه شکل‌گیری شیوه‌های تازه‌ای از کلاهبرداری را نیز فراهم کرده است. در این میان، مجرمان سایبری با بهره‌گیری از روش‌های روان‌شناختی و جلب اعتماد افراد، تلاش می‌کنند بدون نیاز به دسترسی مستقیم به تلفن همراه یا اطلاعات بانکی شهروندان، مسیر سوءاستفاده مالی را هموار کنند.
یکی از مهم‌ترین ابزارهای مورد استفاده در این شیوه‌ها، تماس تلفنی و طرح ادعاهایی است که برای مخاطب آشنا، قابل‌باور یا حتی خوشایند به نظر می‌رسند. وعده دریافت جایزه، پیشنهاد تخفیف ویژه و ادعای پیگیری یک خدمت، از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند هوشیاری افراد را کاهش دهند و آن‌ها را به انجام اقداماتی سوق دهند که در شرایط عادی نسبت به آن‌ها محتاط‌تر عمل می‌کنند.
در چنین شرایطی، کدهای تأیید پیامکی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند؛ کدهایی که ممکن است برای ورود به حساب کاربری، تأیید تراکنش مالی یا تکمیل فرایند خرید مورد استفاده قرار گیرند. افشای این اطلاعات، حتی در پاسخ به درخواستی که ظاهری عادی دارد، می‌تواند امنیت حساب‌های کاربری و دارایی‌های افراد را به خطر بیندازد و پیامدهایی فراتر از یک تماس تلفنی ساده به همراه داشته باشد.
پیشگیری از این نوع جرایم، بیش از هر چیز به شناخت روش‌های فریب، رعایت اصول امنیت دیجیتال و پرهیز از اعتماد بی‌دلیل به تماس‌های ناشناس وابسته است. آگاهی از شیوه عملکرد کلاهبرداران و توجه به نشانه‌های هشداردهنده، می‌تواند نقش مهمی در کاهش آسیب‌های مالی داشته باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که حفظ امنیت اطلاعات شخصی، به یکی از ضرورت‌های زندگی روزمره تبدیل شده است.
مهندسی اجتماعی؛ شگرد کلاهبرداران برای فریب شهروندان در تماس‌های تلفنی
حامد مهدیه، رئیس اداره تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا استان اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه یکی از شگردهای کلاهبرداران سایبری، کلاهبرداری تلفنی با استفاده از روش‌های مهندسی اجتماعی است، اظهار کرد: این شیوه، با وجود سابقه طولانی، در هفته‌های اخیر با روش‌ها و عناوین جدیدی در حال گسترش است و می‌تواند موجب خسارت مالی به شهروندان شود.
وی با بیان اینکه در این روش، کلاهبردار با شهروند تماس می‌گیرد و با مطرح کردن عناوینی مانند برنده شدن در جشنواره، دریافت کد تخفیف از یک فروشگاه یا وب‌سایت مشخص، یا تماس از طرف پشتیبانی خدماتی مانند اسنپ یا دستگاه‌های پست، تلاش می‌کند اعتماد مخاطب را جلب کند، افزود: در ادامه، فرد تماس‌گیرنده از شهروند می‌خواهد کدی را که از طریق پیامک برای او ارسال شده است، اعلام کند.
رئیس اداره تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا استان اصفهان تصریح کرد: ممکن است ادعا کند که برای ثبت جایزه، فعال‌سازی کد تخفیف یا بهره‌مندی از یک خدمت، به این کد نیاز دارد، برخی شهروندان این ادعاها را باور می‌کنند و کد پیامکی را در اختیار تماس‌گیرنده قرار می‌دهند؛ اقدامی که می‌تواند زمینه سوءاستفاده مالی را فراهم کند و کد پیامکی درخواستی ممکن است کد ورود به یکی از درگاه‌های بانکی یا کد تأیید خرید از فروشگاه‌های اینترنتی و خدمات خرید اقساطی باشد.
افزایش آگاهی دیجیتال؛ راهکار پیشگیری از کلاهبرداری‌های تلفنی
مهدیه ادامه داد: برای مثال، در برخی شیوه‌های جدید کلاهبرداری، از این روش برای سوءاستفاده از خدمات خرید آنلاین و خرید اقساطی، از جمله خدماتی مانند اسنپ، استفاده می‌شود. در نتیجه، کلاهبردار ممکن است با دسترسی به این کد، اقداماتی انجام دهد که در نهایت به زیان مالی شهروند منجر شود و نکته مهمی که همه شهروندان باید به آن توجه داشته باشند این است که هیچ فروشگاه، سازمان یا نهادی برای بهره‌مندی افراد از جوایز جشنواره‌ها، رویدادها یا تخفیف‌های ویژه، نباید از طریق تماس تلفنی از آن‌ها درخواست کند کد تأیید پیامکی خود را اعلام کنند.
وی با بیان اینکه اگر با چنین تماسی مواجه شدید، به ادعاهای فرد تماس‌گیرنده اعتماد نکنید، کد پیامکی را در اختیار او قرار ندهید و تماس را بلافاصله قطع کنید، گفت: ضروری است این هشدار را به اطرافیان، اعضای خانواده و سایر افرادی که ممکن است در معرض چنین کلاهبرداری‌هایی قرار بگیرند، منتقل کنید و دقت داشته باشید که یکی از راه‌های افزایش آگاهی شهروندان و آشنایی با شگردهای جدید مجرمان سایبری، استفاده از آموزش‌ها و اطلاع‌رسانی‌های رسمی پلیس فتا است.
رئیس اداره تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا استان اصفهان اضافه کرد: افزایش آگاهی عمومی و آموزش مستمر شهروندان، نقش مهمی در پیشگیری از کلاهبرداری‌های اینترنتی و تلفنی دارد. هرچه افراد با شگردهای مجرمان سایبری بیشتر آشنا باشند و نکات ایمنی را با دقت بیشتری رعایت کنند، فرصت سوءاستفاده از اعتماد آن‌ها برای کلاهبرداران محدودتر خواهد شد.
مقابله با کلاهبرداری‌های تلفنی و سایبری، تنها به شناسایی مجرمان و برخورد با عوامل این جرایم محدود نمی‌شود، بلکه پیشگیری و افزایش سطح آگاهی عمومی نیز بخش مهمی از این مسیر را تشکیل می‌دهد. هر اندازه شهروندان با روش‌های متداول فریب و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی آشنایی بیشتری داشته باشند، امکان موفقیت مجرمان در اجرای نقشه‌های خود کاهش پیدا می‌کند.
در این میان، حفاظت از کدهای تأیید پیامکی باید به‌عنوان یکی از اصول اساسی امنیت دیجیتال مورد توجه قرار گیرد. این کدها ممکن است نقش کلیدی در تأیید هویت یا انجام عملیات مالی داشته باشند، بنابراین ارائه آن‌ها به افراد ناشناس، حتی با ادعای نمایندگی یک شرکت معتبر یا ارائه خدمات ویژه، اقدامی پرخطر محسوب می‌شود. بررسی درخواست‌ها از مسیرهای رسمی و مستقل، می‌تواند مانع از تبدیل یک تماس فریبنده به خسارتی مالی شود.
از سوی دیگر، آموزش مستمر در خانواده‌ها، محیط‌های کاری و فضای عمومی می‌تواند دامنه تأثیر اقدامات پیشگیرانه را گسترش دهد. انتقال تجربه‌ها، اطلاع‌رسانی درباره شگردهای جدید و مراجعه به منابع معتبر برای دریافت هشدارهای امنیتی، به‌ویژه برای افرادی که آشنایی کمتری با تهدیدهای فضای مجازی دارند، اهمیت زیادی دارد. امنیت دیجیتال زمانی تقویت می‌شود که مسئولیت‌پذیری فردی با آگاهی جمعی همراه باشد.
هیچ وعده جذاب یا ادعای فوری نباید جایگزین بررسی و اطمینان از اعتبار یک درخواست شود. حفظ محرمانگی اطلاعات، قطع تماس‌های مشکوک و استفاده از راه‌های ارتباطی رسمی، اقداماتی ساده، اما مؤثر برای کاهش خطر کلاهبرداری هستند. در فضایی که شیوه‌های فریب به‌طور مداوم تغییر می‌کنند، هوشیاری شهروندان و پایبندی به اصول امنیتی، همچنان از مهم‌ترین موانع در برابر سوءاستفاده‌های مالی به شمار می‌روند.