کارمندان و فرهنگیان بخوانند | دولت شیوه جدید پرداخت حقوق را از شهریور کلید زد
شیوه پرداخت بخشی از دریافتی کارکنان دولت در آستانه تغییر قرار گرفته است. بر اساس برنامه جدید دولت، قرار است پرداختهای انگیزشی و برخی مزایای خارج از حکم کارگزینی بهتدریج به عملکرد کارکنان و دستگاههای اجرایی وابسته شود؛ تغییری که فرهنگیان و کارکنان دستگاههای دولتی نیز میتوانند در مراحل اجرایی آن قرار گیرند.
با این حال، برخلاف برخی برداشتها، این طرح در مرحله نخست به معنای کاهش حقوق پایه یا حذف مزایای ثابت مندرج در حکم کارگزینی نیست.
آنچه دولت دنبال میکند، حرکت از پرداخت یکسان برخی پاداشها و مزایای غیرمستمر به سمت الگویی است که در آن کیفیت کار، میزان تحقق اهداف و نتیجه عملکرد فرد و دستگاه در میزان دریافتیهای انگیزشی اثر داشته باشد.
حقوق کارمندان دولت چگونه تغییر میکند؟
در مدل جدید، دو بخش از دریافتی کارکنان باید از یکدیگر تفکیک شود.
بخش نخست، حقوق و مزایایی است که در حکم کارگزینی یا قرارداد قانونی فرد درج شده است. این بخش همچنان مطابق قوانین و مقررات مربوط پرداخت خواهد شد.
بخش دوم شامل پرداختهای غیرمستمر و خارج از حکم است؛ مانند برخی پاداشها، مزایای رفاهی و پرداختهای انگیزشی.
تغییر اصلی در گام نخست متوجه همین بخش دوم است.
بر این اساس، قرار است میزان برخی پرداختهای خارج از حکم صرفاً به حضور فرد در محل کار یا توزیع یکسان بین همه کارکنان وابسته نباشد و نتیجه ارزیابی عملکرد نیز در آن تأثیر داشته باشد.
آیا حقوق پایه کارمندان کم میشود؟
خیر؛ دستکم در مرحله نخست چنین تصمیمی اعلام نشده است.
مطابق چارچوب اجرایی پرداخت مبتنی بر عملکرد، حقوق کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی که در حکم کارگزینی یا قرارداد قانونی درج شده، طبق مقررات مربوط پرداخت میشود.
بنابراین موضوعی که اکنون درباره آن بحث میشود، «کاهش حقوق پایه» نیست.
تمرکز اصلی دولت روی سایر پرداختهایی است که خارج از حکم کارگزینی قرار دارند و میتوان آنها را با ارزیابی عملکرد مرتبط کرد.
پاداش و رفاهیات کارکنان تغییر میکند
یکی از مهمترین بخشهای مدل جدید، نحوه پرداخت پاداشها و خدمات رفاهی است.
در بسیاری از دستگاهها، بخشی از پرداختهای رفاهی یا انگیزشی بدون ارتباط مستقیم با میزان خروجی و عملکرد فرد انجام میشود.
هدف دولت این است که این الگو بهتدریج تغییر کند.
به این ترتیب ممکن است در آینده دو کارمند با شرایط استخدامی مشابه و حقوق پایه یکسان، به دلیل تفاوت در ارزیابی عملکرد، پاداش یا مزایای انگیزشی متفاوتی دریافت کنند.
چه معیارهایی برای عملکرد کارکنان در نظر گرفته میشود؟
قرار است ارزیابی عملکرد صرفاً بر اساس حضور فیزیکی کارکنان انجام نشود.
در مدل جدید، شاخصهایی مانند کیفیت ارائه خدمات، سرعت انجام مأموریتها، تحقق اهداف تعیینشده، اثربخشی فعالیتها و نتیجه نهایی کار مورد توجه قرار میگیرد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر شاخصهای ارزیابی دقیق، شفاف و قابل اندازهگیری نباشند، پرداخت مبتنی بر عملکرد میتواند با اعتراض کارکنان روبهرو شود.
به همین دلیل تدوین شاخصهای استاندارد یکی از مراحل اصلی اجرای طرح است.
قرارداد عملکرد بین مدیر و کارمند
یکی از بخشهای پیشبینیشده در سازوکار جدید، تعریف اهداف مشخص برای واحدهای اجرایی و کارکنان آنهاست.
در این مدل، میان مدیر و کارکنان تحت مدیریت او درباره اهداف عملکردی توافق صورت میگیرد.
پس از پایان دوره ارزیابی نیز میزان تحقق این اهداف سنجیده خواهد شد.
پرداختهای مبتنی بر عملکرد میتواند با توجه به نتیجه همین ارزیابی تعیین شود.
به این ترتیب دولت تلاش میکند ارتباط مستقیمی میان نتیجه کار و پرداختهای انگیزشی ایجاد کند.
آیا فرهنگیان هم مشمول طرح میشوند؟
آموزش و پرورش بهعنوان یکی از بزرگترین دستگاههای اجرایی کشور، طبیعتاً در سیاستهای کلان اصلاح نظام اداری و پرداخت کارکنان اهمیت ویژهای دارد.
بنابراین فرهنگیان نیز میتوانند در فرآیند اجرای تدریجی این سیاست قرار بگیرند.
با این حال، نباید نتیجه گرفت که حقوق ثابت معلمان یا مزایای درجشده در حکم آنان از این پس مستقیماً با عملکرد ماهانه کاهش یا افزایش خواهد یافت.
در مرحله نخست، تمرکز اصلی بر پرداختهای غیرمستمر و مزایای خارج از حکم است.
جزئیات اجرای این مدل در آموزش و پرورش نیز باید مطابق دستورالعملها و سازوکارهای اجرایی مربوط تعیین شود.
اضافهکار چه میشود؟
یکی از سؤالات مهم کارکنان این است که آیا اضافهکار نیز بلافاصله به سیستم پرداخت مبتنی بر عملکرد منتقل خواهد شد یا خیر.
طبق توضیحاتی که درباره مراحل ابتدایی طرح ارائه شده، تمرکز اولیه بر پاداشها و خدمات رفاهی قرار دارد.
بنابراین نباید تمام اجزای فیش حقوقی را از همین حالا مشمول مدل جدید دانست.
دامنه دقیق پرداختهایی که در مراحل بعد به عملکرد وابسته میشوند، بر اساس دستورالعملهای اجرایی مشخص خواهد شد.
چرا دولت به دنبال پرداخت مبتنی بر عملکرد است؟
یکی از انتقادهای قدیمی به نظام پرداخت دولتی این است که در برخی موارد تفاوت محسوسی میان کارکنان با عملکرد بالا و کارکنان کمبازده در پرداختهای انگیزشی وجود ندارد.
در چنین شرایطی، فردی که خروجی بیشتری دارد ممکن است مزایایی مشابه فردی دریافت کند که عملکرد ضعیفتری دارد.
دولت تلاش میکند با اجرای نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد، میان نتیجه کار و برخی دریافتیها ارتباط ایجاد کند.
هدف اعلامشده از این سیاست، افزایش بهرهوری، ارتقای کیفیت خدمات و ایجاد انگیزه بیشتر در کارکنان است.
پرداخت یکسان پاداشها تغییر میکند
در مدل سنتی ممکن است پاداش یا برخی مزایای رفاهی به شکل نسبتاً یکسان میان کارکنان توزیع شود.
اما در سیستم جدید، عملکرد افراد میتواند در میزان این پرداختها اثرگذار باشد.
برای مثال، اگر دو کارمند از نظر ساعت حضور شرایط مشابهی داشته باشند اما یکی از آنها اهداف تعیینشده را به میزان بیشتری محقق کرده باشد، امکان تفاوت در پرداخت انگیزشی آنها وجود خواهد داشت.
این تغییر یکی از مهمترین تفاوتهای مدل جدید با شیوه پرداخت فعلی است.
عملکرد خود دستگاه هم اهمیت دارد
ارزیابی فقط در سطح یک کارمند انجام نمیشود.
در نظام جدید، عملکرد سازمان، واحد اجرایی، مدیر و کارمند میتواند به صورت جداگانه مورد سنجش قرار گیرد.
به همین دلیل ممکن است بخشی از پرداختهای انگیزشی علاوه بر عملکرد شخصی کارمند، به میزان تحقق اهداف واحد یا دستگاه نیز مرتبط باشد.
این موضوع میتواند باعث شود مدیران نیز مسئولیت بیشتری در قبال نتیجه عملکرد مجموعه تحت مدیریت خود داشته باشند.
آیا همه دستگاهها همزمان مشمول میشوند؟
خیر.
اجرای نظام بودجهریزی و پرداخت مبتنی بر عملکرد قرار است بهصورت تدریجی انجام شود.
بنابراین نمیتوان انتظار داشت از یک تاریخ مشخص، فیش حقوقی تمام کارکنان دستگاههای اجرایی کشور بهطور همزمان تغییر کند.
بخشی از دستگاهها و واحدهای اجرایی میتوانند در مراحل اولیه وارد این فرآیند شوند و سپس دامنه اجرای آن گسترش پیدا کند.
تکلیف ۶۵ دستگاه دارای رفاهیات بیشتر
یکی از بخشهای مورد توجه دولت، بررسی وضعیت رفاهیات دستگاههایی است که میزان پرداختهای جانبی آنها نسبت به سایر مجموعهها بیشتر است.
در این چارچوب، پرداختهای رفاهی برخی دستگاهها مورد بررسی قرار میگیرد تا امکان ایجاد نظام منسجمتر و عادلانهتری فراهم شود.
هدف این است که تفاوتهای غیرمنطقی میان دستگاهها کاهش یابد و بخشی از مزایای جانبی نیز بر اساس شاخصهای عملکردی پرداخت شود.
با این حال، جزئیات نهایی درباره میزان و نوع این تغییرات باید پس از اجرای دستورالعملهای مربوط مشخص شود.
آیا کارکنان با عملکرد ضعیف حقوق کمتری میگیرند؟
پاسخ این سؤال به نوع دریافتی بستگی دارد.
اگر منظور حقوق ثابت و مزایای مندرج در حکم کارگزینی باشد، در مرحله نخست قرار نیست این بخش به دلیل ارزیابی عملکرد کاهش پیدا کند.
اما اگر صحبت از پاداش و برخی مزایای انگیزشی و رفاهی باشد، عملکرد میتواند در میزان پرداخت مؤثر باشد.
بنابراین ممکن است فردی با عملکرد بالاتر از پاداش بیشتری برخوردار شود و فردی که اهداف تعیینشده را به میزان کمتری محقق کرده، پرداخت انگیزشی کمتری دریافت کند.
نگرانی کارکنان از ارزیابی سلیقهای
یکی از چالشهای اصلی نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد، نحوه ارزیابی کارکنان است.
اگر امتیازدهی صرفاً در اختیار مدیر مستقیم قرار گیرد و شاخصهای دقیق و قابل سنجش وجود نداشته باشد، احتمال شکلگیری ارزیابیهای سلیقهای افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل اجرای موفق این طرح نیازمند شاخصهای روشن، امکان نظارت، ثبت مستندات عملکرد و سازوکاری برای رسیدگی به اعتراض کارکنان است.
شفافیت در ارزیابی یکی از مهمترین شروط موفقیت این مدل خواهد بود.
فیش حقوقی کارکنان چه زمانی تغییر میکند؟
اجرای طرح مرحلهای است و نمیتوان یک تاریخ واحد برای تغییر فیش تمام کارکنان اعلام کرد.
ابتدا باید شاخصهای عملکردی دستگاهها و واحدهای مشمول نهایی شود و سازوکار ارزیابی آنها شکل بگیرد.
پس از آن، بخشی از پرداختهای خارج از حکم میتواند بر اساس نتایج ارزیابی انجام شود.
در نتیجه، انتشار اخباری با مضمون «از ماه آینده حقوق همه کارمندان بر اساس عملکرد پرداخت میشود» بدون اعلام رسمی جزئیات اجرایی، دقیق نیست.
حقوق فرهنگیان چه خواهد شد؟
برای فرهنگیان نیز باید میان حقوق ثابت و دریافتیهای غیرمستمر تفاوت قائل شد.
حقوق پایه، رتبهبندی و سایر مؤلفههایی که مطابق قوانین و احکام مربوط در حکم حقوقی درج شدهاند، موضوعی متفاوت از پرداختهای انگیزشی و رفاهی هستند.
مدل پرداخت مبتنی بر عملکرد در گام نخست بیشتر ناظر بر بخش دوم است.
بنابراین فرهنگیان نباید این خبر را به معنای حذف یا کاهش خودکار حقوق ثابت، رتبهبندی یا مزایای قانونی خود تلقی کنند.
جمعبندی؛ دقیقاً چه چیزی در حقوق کارمندان تغییر میکند؟
مهمترین نکته درباره طرح جدید دولت این است که همه اجزای حقوق کارکنان قرار نیست به عملکرد وابسته شود.
حقوق و مزایای ثابت مندرج در حکم کارگزینی همچنان مطابق قوانین و مقررات پرداخت خواهد شد.
تغییر اصلی در مرحله نخست به پرداختهای غیرمستمر و خارج از حکم مربوط میشود؛ از جمله برخی پاداشها و خدمات رفاهی.
قرار است این بخش از دریافتیها به جای توزیع یکسان، بیشتر با کیفیت کار، میزان تحقق اهداف، اثربخشی و نتیجه عملکرد کارکنان و دستگاهها مرتبط شود.
فرهنگیان و سایر کارکنان دولت نیز ممکن است بهتدریج در دامنه اجرای این سیاست قرار گیرند.
با این حال، تا زمان ابلاغ جزئیات اجرایی هر دستگاه، نمیتوان از رقم مشخص افزایش یا کاهش دریافتی افراد سخن گفت.
بنابراین خبر اصلی این نیست که «حقوق همه کارمندان کم میشود»؛ بلکه دولت در حال حرکت به سمت مدلی است که در آن بخشی از پاداشها و مزایای جانبی، بر اساس عملکرد واقعی کارکنان پرداخت شود.
نظر شما