محاسبه مستمری ۱۴۰۵ بازنشستگان تأمین اجتماعی با فرمول جدید/مستمری پایه سال ۱۴۰۵ بازنشستگان این‌گونه حساب می شود

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

موضوع محاسبه مستمری پایه سال ۱۴۰۵ بازنشستگان تأمین اجتماعی، همزمان با اجرای افزایش سالانه مستمری‌ها و مرحله سوم متناسب‌سازی، بار دیگر به یکی از پرسش‌های اصلی مستمری‌بگیران تبدیل شده است. بسیاری از بازنشستگان می‌خواهند بدانند افزایش امسال دقیقاً بر چه مبنایی در حکم حقوقی آنان اعمال می‌شود و مستمری پایه جدید چگونه قابل محاسبه است.

بر اساس اطلاعیه‌های منتشرشده درباره نحوه افزایش مستمری بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵، اصل مستمری حداقل‌بگیران معادل ۶۰ درصد افزایش یافته و برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت تعیین شده است. این عدد ثابت در اطلاعیه رسمی سازمان تأمین اجتماعی ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۱ ریال اعلام شده است. بنابراین در محاسبات مربوط به سایر سطوح، بازنشستگان باید به تفاوت میان عدد رسمی اعلام‌شده و برخی ارقام غیررسمی منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی توجه داشته باشند.

در همین زمینه،  فرمولی برای محاسبه مستمری پایه سال ۱۴۰۵ ارائه شده است که می‌تواند برای بخشی از بازنشستگان، به‌ویژه کسانی که مشمول متناسب‌سازی هستند، مبنای برآورد تقریبی قرار گیرد. طبق این فرمول، مستمری پایه سال ۱۴۰۵ برابر است با: «مستمری پایه برقراری ضربدر نسبت حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ به حداقل دستمزد سال برقراری، ضربدر ۹۰ درصد.»

منظور از «مستمری پایه برقراری»، مبلغی است که در زمان بازنشستگی فرد به‌عنوان مستمری اولیه تعیین شده است. همچنین نسبت حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ به حداقل دستمزد سال برقراری، نشان می‌دهد حداقل مزد از زمان بازنشستگی فرد تا سال جاری چه میزان افزایش داشته است. در نهایت، ضریب ۹۰ درصد در این فرمول به هدف متناسب‌سازی و نزدیک‌سازی نسبت مستمری بازنشسته با سطح حقوق متناظر شاغلان مرتبط است.

اهمیت این فرمول از آن جهت است که در سال ۱۴۰۵ مرحله پایانی متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان دنبال می‌شود. بر اساس بند «ر» ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم توسعه، هدف متناسب‌سازی این است که فاصله مستمری بازنشستگان با حقوق شاغلان هم‌تراز کاهش یابد. به بیان ساده‌تر، قرار است نسبت مستمری بازنشسته به حداقل دستمزد، تا سطحی نزدیک به نسبت زمان برقراری مستمری اصلاح شود؛ اما این اصلاح برای همه بازنشستگان به یک شکل اعمال نمی‌شود.

بر همین اساس، بخشی از مستمری‌بگیران ممکن است پس از اعمال افزایش سالانه موضوع ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی، همچنان ضریب مستمری جاری‌شان بالاتر از ۹۰ درصد ضریب مستمری زمان برقراری باشد. در چنین حالتی، این گروه لزوماً مشمول مرحله سوم متناسب‌سازی نخواهند شد و محاسبه مستمری آنان بر پایه فرمول افزایش سالانه انجام می‌شود.

برای این دسته از بازنشستگان، فرمول قابل استفاده به این شکل بیان شده است: «مستمری پایه ۱۴۰۵ برابر است با مستمری سال ۱۴۰۴ به‌علاوه مبالغ متناسب‌سازی سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، ضربدر ۱۴۵ درصد، به‌علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۱ ریال.» در اینجا منظور از ضربدر ۱۴۵ درصد، همان افزایش ۴۵ درصدی نسبت به پایه قبلی است؛ یعنی عدد پایه در ضریب ۱.۴۵ ضرب می‌شود و سپس مبلغ ثابت به آن افزوده می‌شود.

مبنای حقوقی افزایش سالانه مستمری‌ها، ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی است. طبق این ماده، سازمان تأمین اجتماعی مکلف است مستمری‌های بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی و مجموع مستمری بازماندگان را دست‌کم سالی یک‌بار و متناسب با افزایش هزینه زندگی، با تصویب هیئت وزیران افزایش دهد. از سوی دیگر، متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان نیز در چارچوب قانون برنامه هفتم توسعه پیگیری می‌شود و به همین دلیل، احکام سال ۱۴۰۵ برای بسیاری از بازنشستگان ترکیبی از افزایش سالانه و اثر متناسب‌سازی خواهد بود.

با این حال، کارشناسان تأکید دارند که محاسبه نهایی هر بازنشسته فقط با مشاهده حکم رسمی صادرشده از سوی سازمان تأمین اجتماعی قابل اتکا است؛ زیرا عواملی مانند سال برقراری مستمری، سابقه بیمه‌پردازی، سطح مستمری اولیه، وضعیت حداقل‌بگیر یا سایر سطوح بودن، و مبالغ متناسب‌سازی سال‌های گذشته در نتیجه نهایی اثرگذار است.

به همین دلیل، فرمول‌های منتشرشده بیش از آنکه جایگزین حکم رسمی باشند، ابزار محاسبه تقریبی و کنترل اولیه برای بازنشستگان محسوب می‌شوند. بازنشستگان می‌توانند با استفاده از این فرمول‌ها، مبلغ تقریبی مستمری پایه خود را برآورد کنند و در صورت مشاهده اختلاف معنادار با حکم جدید، موضوع را از مسیرهای رسمی سازمان تأمین اجتماعی پیگیری کنند.