حقوق بازنشستگان به ۹۰ درصد شاغلان رسید؟ / ماجرای افزایش جدید حقوق بازنشستگان

پایگاه خبری تحلیلی عصر همگرایی:

ماجرا به ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم بازمی‌گردد. در این قانون دولت مکلف شده متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان مشمول را طی سه سال اجرا کند؛ به‌طوری‌که در پایان این دوره، مبنای محاسبه به ۹۰ درصد حقوق و فوق‌العاده‌های مشمول کسور شاغلان مشابه و همتراز برسد. اجرای این برنامه از سال ۱۴۰۳ با ۴۰ درصد مابه‌التفاوت آغاز شد، در سال ۱۴۰۴ نیز ۳۰ درصد دیگر اجرا شد و ۳۰ درصد باقی‌مانده مربوط به سال ۱۴۰۵ است.

بنابراین اگر یک بازنشسته کشوری بگوید «پس باید ۹۰ درصد حقوق همکار شاغلم را بگیرم»، پاسخ دقیق این است که نه لزوماً ۹۰ درصد کل فیش حقوقی او.

در محاسبه متناسب‌سازی، حقوق و فوق‌العاده‌هایی ملاک قرار می‌گیرند که مشمول کسور بازنشستگی هستند. برخی دریافتی‌های شاغلان ممکن است در این محاسبه قرار نگیرند. همچنین مفهوم «شاغل مشابه و همتراز» نیز بر اساس عواملی مانند پایه، رتبه، طبقه، گروه و موقعیت شغلی تعریف می‌شود و صرفاً به معنای فردی نیست که امروز همان عنوان شغلی را دارد. 

برای مثال دو بازنشسته که هر دو فرهنگی بوده‌اند ممکن است به دلیل تفاوت رتبه، سابقه، گروه یا سایر ویژگی‌های حکم شغلی، رقم متناسب‌سازی یکسانی نداشته باشند.

صندوق بازنشستگی کشوری نیز در احکام سال ۱۴۰۵ مرحله سوم متناسب‌سازی را بر مبنای ۳۰ درصد باقی‌مانده تفاوت با ۹۰ درصد حقوق و فوق‌العاده‌های مشمول کسور شاغل مشابه و همتراز اعمال کرده است. 

به همین دلیل اگر بازنشسته‌ای در حکم جدید خود عددی با عنوان متناسب‌سازی مشاهده می‌کند، این مبلغ نباید جدا از سایر اجزای حکم تفسیر شود. افزایش سالانه حقوق و مبلغ متناسب‌سازی دو موضوع مرتبط اما مجزا هستند و ممکن است هر دو در حکم جدید اثر گذاشته باشند.

نکته دیگر اینکه اجرای مرحله سوم به این معنی نیست که حقوق تمام بازنشستگان به یک رقم یا یک درصد افزایش یکسان می‌رسد. میزان مابه‌التفاوت هر فرد به فاصله حقوق بازنشستگی او با مبنای قانونی شاغل مشابه بستگی دارد.

به بیان ساده، کسی که فاصله بیشتری داشته ممکن است مبلغ متناسب‌سازی متفاوتی نسبت به فردی داشته باشد که از ابتدا فاصله کمتری با مبنای موردنظر داشته است.

اینجا یک تفاوت بسیار مهم وجود دارد که در بسیاری از خبرها نادیده گرفته می‌شود.

فرمول متناسب‌سازی بازنشستگان تأمین اجتماعی عین فرمول بازنشستگان کشوری نیست.

قانون برنامه هفتم برای بازنشستگان غیرحداقل‌بگیر تأمین اجتماعی مقرر کرده است که در پایان دوره سه‌ساله، نسبت مستمری بازنشسته به حداقل دستمزد سال جاری با ۹۰ درصد نسبت مستمری اولیه او به حداقل دستمزد سال برقراری مستمری متناسب شود.

پس تیتر «تأمین اجتماعی حقوق بازنشسته را به ۹۰ درصد حقوق شاغل همتراز می‌رساند» می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

سازمان تأمین اجتماعی نیز در توضیحات رسمی سال ۱۴۰۵ اعلام کرده که مرحله سوم متناسب‌سازی اجرا شده و پس از اجرای ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۳ و ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴، ۳۰ درصد باقی‌مانده در سال جاری اعمال شده است. 

یعنی برای بازنشسته تأمین اجتماعی باید نسبت مستمری به حداقل دستمزد بررسی شود، نه اینکه صرفاً فیش حقوقی یک کارگر یا کارمند شاغل کنار فیش بازنشسته قرار بگیرد و ۹۰ درصد آن محاسبه شود.

همین تفاوت باعث شده برخی بازنشستگان با دیدن حقوق همکار شاغل سابق خود تصور کنند مبلغ دریافتی‌شان باید دقیقاً ۹۰ درصد آن باشد؛ در حالی که فرمول قانونی برای همه صندوق‌ها یکسان نیست.

اگر بازنشسته کشوری هستید، بهترین راه برای بررسی اثر متناسب‌سازی این است که حکم سال ۱۴۰۴ و حکم جدید ۱۴۰۵ را کنار هم قرار دهید و ردیف متناسب‌سازی را مقایسه کنید.

بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز می‌توانند جزئیات محاسبه متناسب‌سازی شخصی خود را در سامانه خدمات غیرحضوری سازمان مشاهده کنند؛ تأمین اجتماعی برای سال ۱۴۰۵ ابزار نمایش فرمول و داده‌های مؤثر در محاسبه مستمری متناسب‌سازی‌شده را نیز در اختیار مستمری‌بگیران قرار داده است.

در نتیجه، خبر اصلی این نیست که «از این پس همه بازنشستگان ۹۰ درصد حقوق شاغلان را می‌گیرند». تعبیر دقیق‌تر این است که سال ۱۴۰۵ مرحله سوم برنامه سه‌ساله متناسب‌سازی اجرا شده و هدف قانونی برای هر صندوق بر اساس فرمول مربوط به همان صندوق دنبال می‌شود.

برای بازنشستگان کشوری، محور اصلی ۹۰ درصد حقوق و فوق‌العاده‌های مشمول کسور شاغل مشابه و همتراز است؛ برای تأمین اجتماعی، حفظ ۹۰ درصد نسبت مستمری به حداقل دستمزد در مقایسه با زمان بازنشستگی مبنای قانون است.