پایگاه خبری عصر همگرایی: چهارمین رویداد کشوری-دانش‌آموزی سماکاپ روز‌های ۲۰ و ۲۱ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در شهر یزد برگزار خواهد شد؛ رویدادی که با مشارکت گسترده دانش‌آموزان مدارس سما و حضور ۴۹۵ تیم راه‌یافته به مرحله کشوری، فرصتی برای ارائه دستاورد‌های پژوهشی، فناورانه و مهارتی دانش‌آموزان سراسر کشور فراهم می‌کند.
سماکاپ به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی و سازمان سما، با رویکرد تقویت یادگیری فعال، توسعه مهارت‌های کاربردی و پرورش روحیه نوآوری در دانش‌آموزان طراحی شده است.
در آستانه برگزاری چهارمین دوره این رویداد، علیرضا لادن‌مقدم، معاون علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی و رئیس سازمان سما، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، به تشریح اهداف، برنامه‌ها، محور‌های رقابت، فرایند داوری و آثار تربیتی و مهارتی سماکاپ پرداخت.
مشروح این گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانید.
سماکاپ با چه هدفی برگزار می‌شود و چه جایگاهی در برنامه‌های تربیتی و مهارتی مدارس سما دارد؟
سماکاپ یکی از رویداد‌های مهم در مسیر توسعه پژوهش، نوآوری و مهارت‌آموزی در مدارس سما است که با مسئولیت و راهبری معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی برگزار می‌شود.
هدف اصلی این رویداد، شناسایی و پرورش استعدادهای دانش‌آموزی، تقویت روحیه خلاقیت و پرسشگری، توسعه مهارت حل مسئله و فراهم‌کردن زمینه تبدیل آموخته‌های نظری به دستاورد‌های علمی، فنی و کاربردی است.
اعتقاد ما این است که مدرسه باید فراتر از انتقال دانش، محیطی برای تجربه‌کردن، ساختن، ایده‌پردازی و یادگیری از مسیر عمل باشد. سماکاپ نیز با همین رویکرد، فرصتی ملی فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان توانمندی‌های خود را عرضه کنند، تجربه رقابت علمی به دست آورند و در مسیر رشد فردی و اجتماعی گام بردارند.
در واقع، این رویداد بخشی از برنامه‌های تربیتی و مهارتی مدارس سما است که تلاش می‌کند یادگیری را از فضای صرفاً نظری خارج کرده و به تجربه‌ای عملی، خلاقانه و اثرگذار تبدیل کند.
چهارمین دوره سماکاپ چه زمانی برگزار می‌شود و میزان مشارکت دانش‌آموزان در این دوره چگونه بوده است؟
مرحله کشوری چهارمین رویداد دانش‌آموزی سماکاپ در روز‌های ۲۰ و ۲۱ آبان‌ماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. این دوره با مشارکت گسترده دانش‌آموزان در مرحله استانی همراه بوده است؛ به‌طوری‌که ۳ هزار و ۴۲۸ دانش‌آموز در این مرحله مشارکت داشته‌اند و در ادامه فرایند ارزیابی، ۴۹۵ تیم به مرحله کشوری راه یافته‌اند.
این آمار نشان‌دهنده ظرفیت مدارس سما برای شناسایی و پرورش استعدادهای متنوع دانش‌آموزی است. اهمیت این مشارکت تنها در تعداد دانش‌آموزان و تیم‌ها خلاصه نمی‌شود؛ بلکه فرصتی برای تجربه پژوهش، کار گروهی، رقابت سازنده و ارائه دستاورد‌های علمی و مهارتی فراهم می‌کند.
هدف ما این است که سماکاپ به جریانی مستمر در مدارس تبدیل شود و آثار آن در ارتقای کیفیت یادگیری، تقویت مهارت‌های دانش‌آموزان و توسعه فرهنگ نوآوری استمرار پیدا کند.
چه مجموعه‌هایی در برگزاری این رویداد مشارکت دارند و استان یزد چه نقشی در میزبانی چهارمین دوره سماکاپ ایفا می‌کند؟
مسئولیت راهبری و برگزاری رویداد کشوری سماکاپ بر عهده معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی است. این معاونت با رویکرد تقویت جریان پژوهش، نوآوری و مهارت‌آموزی در مدارس سما، برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم برای برگزاری این رویداد ملی را دنبال می‌کند.
در این دوره، مجموعه‌های آموزشی و مهارتی نیز در کنار برگزارکنندگان مشارکت دارند؛ از جمله وزارت آموزش‌وپرورش، اداره کل آموزش‌وپرورش استان یزد، باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد، سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای کشور و اداره کل آموزش فنی‌وحرفه‌ای استان یزد.
این همکاری، زمینه تعامل بیشتر میان نظام آموزشی، ظرفیت‌های دانشگاهی و مجموعه‌های تخصصی مهارت‌آموزی را فراهم می‌کند و می‌تواند به تقویت ارتباط میان آموزش رسمی و نیاز‌های واقعی جامعه منجر شود.
شهر یزد میزبان مرحله کشوری این دوره است و معاونت امور مدارس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد، مسئولیت اجرای میزبانی را بر عهده دارد. میزبانی یزد فرصتی ارزشمند برای استقبال شایسته از دانش‌آموزان سراسر کشور و تقویت ارتباط میان مدارس و فعالان عرصه تعلیم‌وتربیت است.
دانش‌آموزان در چهارمین دوره سماکاپ در چه محور‌هایی رقابت می‌کنند و چه زمینه‌هایی برای ارائه توانمندی‌های آنان پیش‌بینی شده است؟
در چهارمین دوره سماکاپ، دانش‌آموزان در پنج محور اصلی سخنرانی علمی، تولید محتوای دیجیتال، رباتیک، اختراع و دست‌سازه به ارائه آثار و توانمندی‌های خود می‌پردازند. بخش تاک‌کاپ نیز مطابق ضوابط و شیوه‌نامه اختصاصی خود برگزار می‌شود.
در محور تولید محتوای دیجیتال، حوزه‌هایی مانند بازی‌سازی، طراحی و تولید اپلیکیشن، طراحی وب‌سایت، نرم‌افزار‌های کاربردی، واقعیت افزوده آموزشی، تولید فیلم و انیمیشن آموزشی و سایر قالب‌های پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل مورد توجه قرار گرفته‌اند.
تنوع این محور‌ها امکان حضور دانش‌آموزان با استعداد‌ها و علایق مختلف را فراهم می‌کند؛ از دانش‌آموزانی که به پژوهش و ارائه علمی علاقه دارند تا کسانی که در طراحی، برنامه‌نویسی، ساخت ابزار و تولید محصولات خلاقانه توانمند هستند.
تلاش ما این است که دانش‌آموزان بتوانند متناسب با علاقه، استعداد و توانایی خود در این رویداد حضور پیدا کنند و فرصت مناسبی برای عرضه ایده‌ها و دستاوردهایشان داشته باشند.
فرایند انتخاب آثار چگونه انجام می‌شود و چه معیار‌هایی در داوری اهمیت بیشتری دارند؟
فرایند انتخاب آثار به‌صورت مرحله‌ای و بر اساس دستورالعمل رویداد انجام می‌شود. آثار ابتدا در سطح مدرسه بررسی و سپس در مراحل واحد و استان ارزیابی می‌شوند تا آثار واجد شرایط برای حضور در مرحله کشوری معرفی شوند.
در داوری، صرفاً نتیجه نهایی یا ظاهر یک محصول ملاک نیست؛ بلکه اصالت اثر، نقش‌آفرینی واقعی دانش‌آموز، نوآوری، کاربردپذیری، پاسخ‌گویی به نیاز‌های جدید و کیفیت فرایند اجرا اهمیت دارد. مستندسازی مراحل انجام کار، ارائه گزارش مکتوب و تصویری و تکراری‌نبودن اثر نیز از معیار‌های پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل است.
تأکید ما بر این است که آثار، بازتاب واقعی یادگیری و تلاش دانش‌آموزان باشند. دانش‌آموز باید بتواند درباره ایده خود توضیح دهد، مراحل شکل‌گیری اثر را تشریح کند و از راه‌حل یا محصولی که ارائه کرده است، دفاع کند.
چنین رویکردی، ارزش تربیتی رویداد را افزایش می‌دهد و آن را از رقابتی صرفاً مبتنی بر نتیجه متمایز می‌سازد. در حقیقت، فرایند یادگیری و میزان مشارکت واقعی دانش‌آموز در تولید اثر، در کنار کیفیت محصول نهایی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
سماکاپ چه نقشی در ارتقای کیفیت یادگیری و توسعه مهارت‌آموزی دانش‌آموزان دارد؟
سماکاپ فرصتی برای تقویت یادگیری فعال، پژوهش‌محور و مسئله‌محور است. هنگامی که دانش‌آموز برای حل یک مسئله تلاش می‌کند، ایده‌ای را توسعه می‌دهد، محصولی می‌سازد یا یافته‌های خود را ارائه می‌کند، یادگیری از سطح دریافت اطلاعات فراتر می‌رود و به تجربه‌ای عمیق‌تر و ماندگارتر تبدیل می‌شود.
این فرایند، مهارت‌هایی همچون تفکر انتقادی، خلاقیت، کار گروهی، برنامه‌ریزی، مستندسازی، ارائه و دفاع از ایده را تقویت می‌کند؛ مهارت‌هایی که در آینده تحصیلی و حرفه‌ای دانش‌آموزان نیز نقش مهمی خواهند داشت.
از سوی دیگر، سماکاپ زمینه تبادل تجربه میان مدارس و آشنایی با ایده‌ها و دستاورد‌های دانش‌آموزان مناطق مختلف کشور را فراهم می‌سازد.
انتظار داریم تجربه‌های حاصل از این رویداد به مدارس بازگردد و در برنامه‌های آموزشی و تربیتی آنها به کار گرفته شود. به این ترتیب، سماکاپ می‌تواند علاوه بر ایجاد فرصت رقابت، به بستری برای انتقال تجربه و ارتقای کیفیت فعالیت‌های آموزشی و مهارتی مدارس تبدیل شود.
چهارمین دوره سماکاپ در چه ساختاری برگزار می‌شود و چه جوایزی برای برگزیدگان در نظر گرفته شده است؟
در این دوره، رقابت‌ها در ۸۲ خوشه و به تفکیک مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم سامان‌دهی شده است. این ساختار به دانش‌آموزان امکان می‌دهد در حوزه‌های متناسب با مقطع تحصیلی خود رقابت کنند و آثارشان در چارچوب خوشه‌های مربوط ارزیابی شود.
برای برگزیدگان این دوره، به نفرات اول تا سوم هر خوشه، جوایز ارزشمندی اهدا خواهد شد. این جوایز با هدف قدردانی از تلاش، خلاقیت و دستاورد‌های دانش‌آموزان و ایجاد انگیزه بیشتر برای حضور در فعالیت‌های پژوهشی، علمی و مهارتی در نظر گرفته شده‌اند.
با این حال، ارزش سماکاپ تنها به کسب رتبه و دریافت جایزه محدود نیست. حضور در یک رویداد کشوری، ارائه دستاورد در برابر داوران، آشنایی با ایده‌های دانش‌آموزان دیگر و تجربه رقابت علمی، فرصت‌هایی ارزشمند برای رشد و یادگیری فراهم می‌کنند.
هدف آن است که دانش‌آموزان، علاوه بر رقابت، تجربه‌ای ماندگار از پژوهش، نوآوری و اعتمادبه‌نفس به دست آورند و بتوانند از این تجربه در مسیر تحصیلی و آینده حرفه‌ای خود بهره ببرند.
در پایان پیام شما به دانش‌آموزان، خانواده‌ها و مدارس شرکت‌کننده در چهارمین دوره سماکاپ چیست؟
از دانش‌آموزان می‌خواهم سماکاپ را فرصتی برای تجربه‌کردن، یادگیری و نشان‌دادن توانایی‌های واقعی خود بدانند. مهم این است که ایده‌ای را با علاقه دنبال کنند، برای حل مسئله تلاش کنند، از آزمون‌وخطا نترسند و نتیجه کار خود را به‌درستی مستند و ارائه کنند.
از مدیران و معلمان مدارس نیز انتظار داریم زمینه مشارکت واقعی دانش‌آموزان را فراهم کنند و به‌جای تمرکز صرف بر نتیجه، از مسیر یادگیری، خلاقیت و تلاش آنان حمایت کنند.
خانواده‌ها نیز با تشویق فرزندان خود به تجربه و پشتکار، می‌توانند در تقویت اعتمادبه‌نفس و انگیزه آنان نقش مؤثری داشته باشند. همراهی خانواده و مدرسه در این مسیر، زمینه‌ساز رشد استعداد‌ها و شکل‌گیری نگرش مثبت نسبت به پژوهش، نوآوری و مهارت‌آموزی خواهد بود.
معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی، سماکاپ را بخشی از مسیر توسعه تربیت پژوهش‌محور و مهارت‌محور در مدارس می‌داند؛ مسیری که هدف نهایی آن، پرورش دانش‌آموزانی توانمند، خلاق، مسئولیت‌پذیر و آماده نقش‌آفرینی در آینده کشور است.
شعار این دوره، «از قلب دارالعلم یزد تا آسمان ایران‌جان»، بیانگر همین افق است؛ افقی که در آن، استعدادهای دانش‌آموزی با حمایت نظام آموزشی و فراهم‌شدن فرصت‌های مناسب، می‌توانند به ایده‌ها و دستاورد‌هایی ارزشمند برای ایران تبدیل شوند.
امیدواریم چهارمین دوره سماکاپ، علاوه بر معرفی توانمندی‌های دانش‌آموزان، زمینه‌ساز تقویت فرهنگ پژوهش، خلاقیت و مهارت‌آموزی در مدارس سما باشد و تجربه‌های ارزشمند آن در مسیر تربیت نسل آینده کشور استمرار پیدا کند.