پایگاه خبری عصر همگرایی: مسیحا حیدریان؛ بازار لوازم آرایشی و بهداشتی فقط با مسئله قاچاق کالا روبه‌رو نیست؛ عرضه محصولات تقلبی با نام و بسته‌بندی برندهای معتبر، فروش فرآورده‌های فاقد اصالت در پلتفرم‌های اینترنتی و نبود اطلاعات شفاف درباره منشا تولید برخی کالا‌ها نیز سلامت مصرف‌کنندگان را تهدید می‌کند.
در همین زمینه، مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجی‌کالا در رویداد «تنظیم‌گری در عصر پلتفرم‌ها» از افزایش ۱۰ برابری موارد تخلیه چشم ناشی از مصرف لوازم آرایشی و بهداشتی تقلبی خبر داده است؛ آماری نگران‌کننده که بار دیگر ضرورت نظارت جدی‌تر بر بازار این محصولات را مطرح می‌کند.
اقتصادآنلاین این موضوع را از مراجع متخلفی مانند اتاق ایران و سازمان غذا و دارو پیگیری کرد. در این باره محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در گفت‌و‌گو با اقتصادآنلاین درباره نحوه نظارت بر عرضه محصولات آرایشی و بهداشتی توزیع شده در بازار، جعل نشان تجاری برندهای معتبر، فروش محصولات مشکوک در پلتفرم‌های اینترنتی و مسئولیت دستگاه‌های مختلف در مقابله با قاچاق توضیح داد.
هاشمی درباره اقدامات نظارتی این سازمان برای جلوگیری از عرضه محصولات غیرمجاز در بازار، گفت: سازمان غذا و دارو از طریق معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی، بازرسی از سطح عرضه، نمونه‌برداری، بررسی اصالت و ارجاع فرآورده‌های مشکوک به آزمایشگاه‌های کنترل کیفی، اقدامات نظارتی خود را دنبال می‌کند و در صورت شناسایی محصولات غیرمجاز، اقدامات لازم برای جمع‌آوری و پیگیری تخلفات انجام می‌شود.
وی با تاکید بر اینکه نظارت موثر بر بازار لوازم آرایشی و بهداشتی به همکاری بخش‌های مختلف نیاز دارد، خاطرنشان کرد: کنترل مبادی ورود، شبکه‌های توزیع و مراکز عرضه باید در کنار یکدیگر دنبال شود تا امکان رصد دقیق‌تر فرآورده‌ها و اطمینان از سلامت محصولات فراهم شود.
محصولات تقلبی با بسته‌بندی برندهای معتبر چگونه شناسایی می‌شوند؟
هاشمی درباره عرضه محصولاتی با نام و نشان تجاری برندهای معتبر که توسط تولیدکننده اصلی ساخته نشده‌اند، گفت: یکی از موضوعات مورد توجه در نظارت بر بازار، استفاده غیرمجاز از نام و نشان تجاری برندهای شناخته‌شده و شبیه‌سازی بسته‌بندی محصولات است که ضرورت بررسی دقیق اصالت فرآورده‌ها را دوچندان می‌کند.
وی با تاکید بر اینکه ظاهر بسته‌بندی و نام تجاری برای تشخیص اصالت کالا کافی نیست، بیان کرد: ظاهر بسته‌بندی، نام تجاری و حتی کیفیت چاپ یک محصول به‌تنهایی نمی‌تواند اصالت آن را اثبات کند. ملاک تشخیص، برخورداری از مجوز‌های قانونی، اطلاعات قابل رهگیری و امکان تطبیق مشخصات محصول با اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌های سازمان غذا و دارو است.
سخنگوی سازمان غذا و دارو از مصرف‌کنندگان خواست شناسه اصالت محصولات را از طریق سامانه تیتک (TTAC) استعلام کنند و اطلاعاتی مانند نام فرآورده، شرکت تولیدکننده یا واردکننده، شماره ساخت و تاریخ انقضا را با مشخصات درج‌شده روی محصول تطبیق دهند.
وی با هشدار درباره امکان جعل برچسب‌های اصالت افزود: صرف وجود یک برچسب ظاهرا معتبر نیز برای اطمینان از اصالت کالا کافی نیست؛ چراکه امکان کپی‌برداری از برچسب‌ها وجود دارد. بنابراین، استعلام باید به نتیجه معتبر در سامانه منتهی شود و مشخصات محصول نیز با اطلاعات ثبت‌شده مطابقت داشته باشد.
چرا محصولات آرایشی مشکوک در پلتفرم‌های اینترنتی عرضه می‌شوند؟
با گسترش خرید اینترنتی، نظارت بر فروش محصولات آرایشی و بهداشتی نیز با ابعاد تازه‌ای روبه‌رو شده است. عرضه برند‌هایی با منشا نامشخص در پلتفرم‌های فروش آنلاین، این پرسش را مطرح می‌کند که مسئولیت احراز اصالت کالا‌های عرضه‌شده در این بستر‌ها بر عهده چه نهادی است.
هاشمی در این باره با اشاره به ضرورت توسعه نظارت متناسب با روش‌های جدید عرضه کالا اظهار کرد: نظارت بر بازار فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی نیز باید متناسب با شرایط جدید توسعه پیدا کند. در این زمینه، مهم‌ترین مسئله اطمینان از اصالت، سلامت و مجاز بودن محصولاتی است که در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرند.
وی درباره عرضه محصولات در پلتفرم‌های اینترنتی تاکید کرد: عرضه یک محصول در بستر‌های مختلف فروش، به‌تنهایی به معنای تایید اصالت آن نیست. همان‌طور که در بازار فیزیکی، مسئولیت بررسی و نظارت بر فرآورده‌ها وجود دارد، در فضای عرضه اینترنتی نیز رعایت ضوابط قانونی و ارائه اطلاعات معتبر درباره کالا اهمیت دارد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به مسئولیت این سازمان در نظارت بر محصولات آرایشی و بهداشتی افزود: سازمان غذا و دارو در چارچوب وظایف قانونی خود بر مجاز بودن، اصالت و سلامت فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی نظارت می‌کند و همکاری فعالان حوزه عرضه برای رعایت الزامات مربوط به تامین و عرضه کالا، نقش مهمی در پیشگیری از عرضه محصولات فاقد مجوز دارد.
هاشمی تقویت ارتباط میان مراجع نظارتی و پلتفرم‌های فروش اینترنتی را از الزامات بهبود نظارت بر این بازار دانست و ادامه داد: تقویت تبادل اطلاعات میان مراجع نظارتی و بستر‌های عرضه، امکان استعلام اصالت کالا و شناسایی سریع فرآورده‌های غیرمجاز می‌تواند به ارتقای سلامت بازار کمک کند. هدف اصلی، اطمینان از این است که محصولی که به دست مردم می‌رسد، از نظر اصالت، ایمنی و کیفیت شرایط لازم را داشته باشد.
پشت پرده قاچاق لوازم آرایشی و بهداشتی چیست و چه نهادی مسئول است؟
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره ابعاد قاچاق محصولات آرایشی و بهداشتی و مسیر‌های ورود این کالا‌ها به بازار گفت: ورود محصولات از مسیر‌های غیررسمی، عرضه فرآورده‌های فاقد شناسنامه و استفاده غیرمجاز از نشان‌های تجاری، از جمله موضوعاتی است که در ساماندهی بازار این محصولات باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به مخاطرات ورود محصولات از مسیر‌های غیرقانونی افزود: در مورد محصولات وارد شده از مسیر‌های غیرقانونی، اطلاعات قابل اتکایی درباره محل تولید، ترکیبات، شرایط نگهداری، حمل‌ونقل و کیفیت محصول وجود ندارد. ازاین‌رو، نظارت بر مسیر‌های قانونی تامین و توزیع و اطمینان از قابلیت رهگیری فرآورده‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
هاشمی در توضیح تفاوت قاچاق و تقلب در بازار محصولات آرایشی و بهداشتی تاکید کرد: هر کالا ی قاچاق الزاما تقلبی نیست و هر کالای تقلبی نیز لزوما از مسیر قاچاق وارد بازار نشده است؛ با این حال، هر دو موضوع از منظر نظارت بر سلامت و اصالت محصولات نیازمند رسیدگی متناسب با ماهیت تخلف هستند.
وی درباره تقسیم مسئولیت میان دستگاه‌های مختلف در مقابله با قاچاق و عرضه محصولات غیرمجاز خاطرنشان کرد: سازمان غذا و دارو مسئولیت نظارت تخصصی بر ایمنی، کیفیت، اصالت و مجاز بودن فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی را بر عهده دارد. در کنار آن، ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، گمرک، نیروی انتظامی و سایر دستگاه‌های مسئول نیز در کنترل مبادی ورود و مقابله با توزیع کالای قاچاق نقش دارند. همچنین رسیدگی به تخلفات و جرائم در صلاحیت مراجع قانونی و قضایی مربوط قرار دارد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با تاکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول گفت: ساماندهی این بازار مستلزم هماهنگی و تقسیم کار روشن میان دستگاه‌های مسئول است. سازمان غذا و دارو نیز در حوزه تخصصی خود، با شناسایی فرآورده‌های غیرمجاز، اطلاع‌رسانی، پیگیری جمع‌آوری محصولات و برخورد قانونی با متخلفان، صیانت از سلامت مردم را دنبال می‌کند.
هاشمی تقویت نظارت بر زنجیره تامین و توزیع، حمایت از تولیدکنندگان داخلی، تسهیل واردات قانونی و افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان درباره روش‌های تشخیص اصالت کالا را از الزامات ساماندهی بازار فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی دانست.