پایگاه خبری عصر همگرایی: سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، صنعت نشر کشور با وجود ظرفیت گسترده ناشران، نویسندگان و کتاب‌فروشی‌ها، همچنان با چالش‌هایی در زمینه انتشار دیجیتال، حفاظت از حقوق مادی و معنوی آثار، هزینه‌های تولید و دسترسی به کتاب‌های کمیاب مواجه است؛ علاوه‌براین نگرانی درباره انتشار فایل کتاب‌ها و محدودیت‌های فنی انتشار نسخه‌های دیجیتال، موجب شده است بخشی از آثار منتشرشده نتوانند به‌راحتی در دسترس مخاطبان قرار گیرند.
در این میان، پلتفرم کتابینا با هدف پاسخ‌گویی به بخشی از این نیازها و ایجاد زیرساختی برای عرضه امن کتاب، توسعه خدمات چاپ بر اساس سفارش و تسهیل فعالیت ناشران و نویسندگان مستقل مدتی است که راه‌اندازی شده. جعفر صادقی یونسی، مدیر این پلتفرم، درباره اهداف، نحوه فعالیت، برنامه‌های توسعه، چالش‌های فنی و مالی و چشم‌انداز کتابینا در صنعت نشر گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
صادقی یونسی، درباره ایده شکل‌گیری کتابینا گفت: حدود سه‌چهار سال است که روی این ایده کار می‌کنیم و در این مدت، ایده در برخی رویدادهای ملی نیز مطرح و انتخاب شده است، کتابینا در اصل پلتفرمی برای صنعت نشر است که از ابتدا با هدف ارائه خدمات به ناشران، نویسندگان و در نهایت مخاطبان کتاب طراحی شده است.
وی افزود: می‌خواستیم خلأهایی را که در حوزه نشر دیجیتال وجود دارد برطرف کنیم؛ به‌ویژه دغدغه‌هایی که ناشر و نویسنده درباره امنیت فایل کتاب، فایل جلد و احتمال انتشار غیرمجاز آثار دارند. هدف این بود که زمینه‌ای ایجاد کنیم تا صاحبان آثار بتوانند با اعتماد کامل وارد آن شوند، فایل‌های خود را بارگذاری کنند و مطمئن باشند که قرار نیست فایل اصلی کتاب، غیرضروری در اختیار افراد و مجموعه‌های مختلف قرار گیرد.
مدیر پلتفرم کتابینا، ادامه داد: برای رسیدن به این هدف، روش‌های مختلفی را بررسی کردیم و با ناشران و پلتفرم‌هایی که در این حوزه فعالیت داشته‌اند، گفت‌وگو کردیم تا از تجربه‌های آن‌ها استفاده کنیم. به این نتیجه رسیدیم که باید زیرساختی بسازیم که هم ناشران و هم نویسندگان مستقل بتوانند بدون دغدغه از آن استفاده کنند؛ زیرساختی که از نظر شیوه نگهداری فایل، شبیه صندوق امانت باشد و هر صاحب اثر، حساب کاربری و سطح دسترسی مشخص خود را داشته باشد.
وی گفت: ایده اصلی، این است که فایل اصلی کتاب و جلد آن در یک محل امن باقی بماند و به‌جای جابه‌جایی فایل، دستور لازم برای ارائه کتاب صادر شود. برای مثال، اگر مخاطبی نسخه چاپی کتاب را سفارش دهد، دستور چاپ به بخش مربوط ارسال می‌شود؛ اگر هم نسخه دیجیتال بخواهد، دسترسی کنترل‌شده‌ای برای مطالعه در اختیار او قرار می‌گیرد.
صادقی یونسی، افزود: هدف این است که فایل اصلی PDF یا جلد کتاب برای چاپ یا ارائه دیجیتال، به شکل متعارف میان بخش‌های مختلف جابه‌جا نشود، در بخش دیجیتال نیز به دنبال این هستیم که امکان مطالعه «فقط‌خواندنی» فراهم شود و فایل اصلی تا حد امکان از تکثیر و انتشار غیرمجاز محافظت شود.
وی افزود: این موضوع برای ما اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر قرار باشد ناشر یا نویسنده برای استفاده از پلتفرم، همان فایل اصلی را به چاپخانه یا مجموعه‌های مختلف ارسال کند، بخش مهمی از دغدغه اولیه همچنان باقی می‌ماند. چشم‌انداز کتابینا این است که فایل در محل امن خود مستقر باشد و تنها دستور موردنیاز، مانند دستور ارسال به چاپگر، منتقل شود.
سامانه‌ای ساده برای ناشران
مدیر پلتفرم کتابینا، با اشاره به فناوری‌های پیچیده در این حوزه، گفت:در ابتدای کار، فناوری «بلاکچین» را بررسی کردیم، اما دیدیم پیاده‌سازی آن می‌تواند هزینه‌بر و سنگین باشد و زیرساخت بسیار پیچیده‌ای ایجاد کند. پس از آن، به سراغ قفل‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری رفتیم تا ببینیم آیا می‌توانیم با این روش‌ها از فایل‌ها محافظت کنیم یا خیر.
وی افزود: در این روش‌ها نیز ممکن بود هزینه‌های جداگانه‌ای به ناشر یا نویسنده تحمیل شود؛ برای مثال، هر فرد مجبور باشد قفل یا ابزار خاصی تهیه کند. به این نتیجه رسیدیم که باید راهکاری متناسب با ماهیت کتاب طراحی کنیم.
صادقی یونسی، ادامه داد: کتاب با دارایی‌هایی مانند رمزارز یا کیف پول بانکی که ممکن است ارزش مالی بسیار زیادی داشته باشند، تفاوت دارد. قیمت بسیاری از کتاب‌ها در شرایط فعلی به‌گونه‌ای نیست که بتوان برای هر عنوان، هزینه‌های سنگین امنیتی و تجهیزات گران‌قیمت در نظر گرفت؛ البته این به معنای کم‌اهمیت بودن امنیت کتاب نیست؛ مسئله این است که باید میان سطح حفاظت، هزینه و سادگی استفاده تعادل برقرار کنیم.
وی بیان کرد: ناشران بزرگ و باسابقه کشور عمدتاً با روش‌های سنتی کار کرده‌اند و ممکن است با فناوری‌های جدید به‌سرعت سازگار نشوند؛ بنابراین، اگر می‌خواهیم آن‌ها نیز از این زیرساخت استفاده کنند، باید سامانه‌ای ساده و قابل فهم طراحی کنیم که بدون نیاز به دانش فنی پیچیده، امکان بارگذاری و مدیریت کتاب را در اختیارشان قرار دهد.
طراحی الگویی همچون آمازون
صادقی یونسی درباره الگویی که برای این پلتفرم طراحی شده است، گفت: یکی از الگوهای ما آمازون است؛ در این مدل، مخاطب می‌تواند کتاب را در قالب‌های مختلف، ازجمله نسخه‌های جلد نرم یا جلد سخت، سفارش دهد و فرایند چاپ براساس سفارش انجام شود.
وی افزود: آنچه برای ما اهمیت دارد، سازوکار ارتباط میان فایل اصلی و فرایند چاپ است هدف این است که فایل کتاب و جلد آن به شکل معمول برای چاپخانه ارسال نشود؛ بلکه دستور چاپ از طریق زیرساخت مربوط صادر شود و چاپخانه بتواند نسخه سفارش‌داده‌شده را چاپ و صحافی کند و از طریق پست یا روش‌های دیگر به مخاطب تحویل دهد.
مدیر پلتفرم کتابینا ادامه داد: می‌خواهیم این الگو را با شرایط ایران، بومی‌سازی کنیم؛ البته اجرای آن نیازمند توسعه فنی، همکاری با چاپخانه‌ها و ایجاد سازوکارهای قابل اطمینان برای حفاظت از فایل‌هاست. این موضوع صرفاً با طراحی یک وب‌سایت حل نمی‌شود و باید تمام زنجیره سفارش، چاپ، صحافی و تحویل را در نظر بگیریم.
وی گفت: در نهایت، مخاطب باید بتواند کتاب موردنظرش را سفارش دهد، بدون اینکه لازم باشد ناشر برای هر سفارش کوچک، فایل اصلی اثر را به‌صورت جداگانه در اختیار چاپخانه قرار دهد.
تفاوت با پلتفرم‌های موجود عرضه کتاب دیجیتال چیست؟
صادقی یونسی، با بیان اینکه در ایران پلتفرم‌های خوبی در حوزه کتاب دیجیتال فعالیت می‌کنند، گفت: این پلتفرم‌ها شناخته شده‌اند و خدمات خود را ارائه می‌کنند، فعالیت این مجموعه‌ها را نفی نمی‌کنیم، بلکه معتقدیم در مقایسه با ظرفیت کل صنعت نشر کشور، هنوز زمینه زیادی برای توسعه زیرساخت‌ها وجود دارد.
وی با طرح این موضوع که یکی از مشکلاتی که ناشران و نویسندگان با آن روبه‌رو هستند، صف انتشار کتاب دیجیتال است، عنوان کرد: گاهی ناشر با یک پلتفرم قرارداد دارد و کتاب را برای انتشار ارسال می‌کند، اما نویسنده ممکن است یک، دو ماه و حتی در برخی موارد تا ۶ماه منتظر بماند تا اثرش منتشر شود.
این فعال حوزه نش دیجیتال، گفت: علاوه‌براین باید شرایط پلتفرم‌های موجود را نیز در نظر گرفت؛ تبدیل فایل اولیه کتاب به قالب استاندارد دیجیتال، ازجمله EPUB، ممکن است به آماده‌سازی، صفحه‌آرایی، تبدیل فایل و فرایندهای فنی دیگر نیاز داشته باشد. این مراحل زمان و نیروی انسانی می‌خواهند و همین مسئله می‌تواند موجب طولانی شدن فرایند انتشار شود.
وی افزود: هدف این است که زیرساخت لازم را توسعه دهیم تا ناشر یا نویسنده بتواند فایل را به‌صورت آنلاین بارگذاری کند، فرایند بررسی و تأیید حقوق اثر انجام شود و کتاب در کوتاه‌ترین زمان ممکن منتشر شود؛ بدون آنکه مجبور باشد در صف طولانی قرار بگیرد.
صادقی یونسی، درباره چشم‌انداز فعالیت‌های این پلتفرم، توضیح داد: چشم‌انداز این است که پس از تکمیل زیرساخت، فرایند بررسی و انتشار در فاصله حدود ۴۸ تا ۷۲ ساعت انجام شود؛ البته این زمان به فراهم شدن امکانات فنی و تکمیل سازوکارهای بررسی مالکیت اثر بستگی دارد.
وی افزود: قرار نیست هر فایلی بدون بررسی منتشر شود؛ باید اطمینان پیدا کنیم فردی که کتاب را بارگذاری می‌کند، حقوق مادی و معنوی لازم برای انتشار آن را دارد، ممکن است این کار از طریق دریافت مدارک و تأییدیه از صاحب اثر یا بررسی اطلاعات موجود در مراجع مرتبط انجام شود.
مدیر پلتفرم کتابینا، گفت: یکی از موضوعاتی که درحال بررسی آن هستیم، امکان استفاده از اطلاعات کتاب‌های ثبت‌شده در خانه کتاب است. بسیاری از کتاب‌ها اطلاعات مشخصی در پایگاه‌های اطلاعاتی مربوط دارند و اگر امکان تطبیق اطلاعات ناشر، نویسنده و عنوان کتاب فراهم شود، فرایند احراز مالکیت می‌تواند سریع‌تر و دقیق‌تر انجام شود.
وی با ذکر مثالی در این زمینه توضیح داد: برای مثال، اگر فردی کتابی را با مشخصات هویتی و شماره تلفن متعلق به خودش بارگذاری کند، می‌توان اطلاعات ارائه‌شده را با اطلاعات ثبت‌شده درباره کتاب تطبیق داد. البته این سازوکار نیازمند بررسی و هماهنگی با نهادهای مربوط است و در حال پیگیری امکان اجرای آن هستیم.
الگوی شاپیفای چه نقشی در طراحی کتابینا دارد؟
وی در ادامه به مسیرهای پیش روی مجموعه خود اشاره کرد و گفت: در بخش دیگری از طراحی کتابینا، از الگوی «شاپیفای» الهام گرفته‌ایم، شاپیفای به فروشندگان این امکان را می‌دهد که بدون نیاز به دانش تخصصی برای طراحی و راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی، محصولات خود را در یک زیرساخت آماده تعریف و عرضه کنند.
صادقی یونسی، افزود: می‌خواهیم چنین امکانی را برای ناشران و نویسندگان فراهم کنیم؛ فرد یک‌بار کتاب خود را در سامانه بارگذاری می‌کند و سپس از طریق یک داشبورد آنلاین، وضعیت اثر و سفارش‌های مربوط به آن را مدیریت می‌کند.
وی ادامه داد: ناشر یا نویسنده باید بتواند، برخط مشاهده کند که چه تعداد نسخه از کتابش فروخته شده، چه تعداد سفارش چاپ براساس تقاضا ثبت شده و چه تعداد سفارش الکترونیکی دریافت کرده است. این اطلاعات می‌تواند به او کمک کند وضعیت بازار اثر خود را بهتر بشناسد و درباره عرضه مجدد آن تصمیم بگیرد.
مدیر پلتفرم کتابینا درباره هدف اجرایی شدن این ایده نیز گفت: هدف این است که صاحب اثر پس از بارگذاری اولیه، مجبور نباشد برای هر سفارش یا هر مرحله از انتشار، دوباره فرایندهای پیچیده‌ای را طی کند. زیرساخت باید تا حد امکان کارها را ساده کند و اطلاعات موردنیاز را به شکل شفاف در اختیار او قرار دهد.
صادقی یونسی، با طرح این موضوع که یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌هایی که در صنعت نشر کشور وجود دارد، کتاب‌هایی هستند که درگذشته منتشر شده‌اند، اما اکنون نسخه چاپی آن‌ها در بازار موجود نیست، گفت: ممکن است فایل این کتاب‌ها همچنان در اختیار ناشر یا نویسنده باشد، اما به دلایل مختلف، از جمله هزینه چاپ مجدد یا نگرانی از انتشار غیرمجاز فایل، امکان عرضه آن‌ها فراهم نشده باشد.
وی افزود: گاهی ناشر کتابی را در لپ‌تاپ یا آرشیو خود نگهداری می‌کند، اما اگر مخاطبی برای خرید آن مراجعه کند، ناشر انگیزه یا امکان کافی برای جست‌وجوی فایل، هماهنگی با چاپخانه و چاپ یک نسخه را ندارد، به‌ویژه زمانی که تقاضا برای کتاب محدود باشد، چاپ در تیراژ بالا ممکن است از نظر اقتصادی توجیه نداشته باشد.
به گفته او، اگر زیرساخت چاپ براساس سفارش ایجاد شود، ناشر می‌تواند کتاب را در سامانه معرفی کند و هر زمان که مخاطبی آن را سفارش داد، نسخه موردنیاز تولید شود. در این مدل، لازم نیست از ابتدا تعداد زیادی نسخه چاپ شود و هزینه انبارداری و ریسک فروش نرفتن تیراژ بالا نیز کاهش پیدا می‌کند.
وی با اشاره به طرح موضوع کتاب‌های کمیاب صنعت نشر گفت: در جلساتی که با حضور فعالان این حوزه برگزار شده، از جمله نشست‌هایی که به مسائل صنعت نشر و ضرورت توجه به کتاب‌های کمیاب اختصاص داشته، بر اهمیت احیای این آثار تأکید شده است. ما نیز معتقدیم تعداد زیادی کتاب ارزشمند وجود دارد که می‌توانند با ایجاد زیرساخت مناسب، دوباره در دسترس مخاطبان قرار گیرند.
صادقی یونسی، افزود: بخش مهمی از تمرکز ما بر کتاب‌های بومی ایران است؛ آثاری که حاصل تجربه‌ها، دانش و ایده‌های شکل‌گرفته در کشور هستند و ممکن است مخاطب خاص داشته باشند، اما الزاماً کتاب‌های پرفروش بازار نباشند. برخی از این کتاب‌ها با تیراژ کمتر از ۵۰۰ نسخه منتشر شده‌اند و اکنون دیگر در کتاب‌فروشی‌ها یافت نمی‌شوند.
وی گفت: می‌خواهیم بستری ایجاد کنیم که این کتاب‌ها، حتی اگر تقاضای محدودی داشته باشند، امکان عرضه مجدد پیدا کنند. از نگاه ما، ارزش یک کتاب فقط به تعداد نسخه‌های فروخته‌شده آن وابسته نیست؛ ممکن است اثری برای گروه مشخصی از مخاطبان اهمیت علمی، فرهنگی یا تخصصی زیادی داشته باشد.
نگرانی ناشران از انتشار غیرمجاز آثار
مدیر پلتفرم کتابینا با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین موانع همکاری ناشران با پلتفرم‌های دیجیتال، نگرانی درباره حفاظت از فایل کتاب است، گفت: برخی ناشران تجربه داشته‌اند که آثارشان بدون اجازه تکثیر شده و نسخه‌های غیرمجاز آن‌ها در بازار یا کانال‌های مختلف عرضه شده است، برای ناشر یا نویسنده‌ای که سال‌ها برای تولید یک اثر زحمت کشیده، مشاهده انتشار غیرقانونی کتاب می‌تواند بسیار ناامیدکننده باشد. در چنین شرایطی، طبیعی است که برای در اختیار قرار دادن فایل اصلی اثر به یک سامانه جدید، با احتیاط عمل کند.
صادقی یونسی، ادامه داد: ما نمی‌خواهیم ناشر یا نویسنده دوباره در موقعیتی قرار بگیرد که مجبور شود میان عرضه کتاب و نگرانی از افشای فایل آن یکی را انتخاب کند، به همین دلیل، از ابتدا تلاش کردیم سازوکاری طراحی کنیم که اصل فایل در محیط امن نگهداری شود و فرایند عرضه کتاب با کمترین نیاز به انتقال فایل انجام شود.
وی بیان کرد: البته هیچ زیرساخت فناوری را نمی‌توان بدون ارزیابی فنی، آزمون امنیتی و بررسی مستمر، کاملاً مصون از خطر دانست. به همین دلیل، باید در توسعه این سامانه، امنیت، کنترل دسترسی و حفاظت از حقوق صاحبان آثار به‌عنوان اصول اساسی در نظر گرفته شوند.
وی درباره برنامه همکاری با چاپخانه‌ها نیز گفت: چاپخانه‌ها بخشی از زنجیره صنعت نشر هستند و برای اینکه مدل چاپ بر اساس سفارش به‌درستی اجرا شود، باید سازوکار مشخصی برای همکاری با آن‌ها ایجاد کنیم، اگر فایل کتاب قرار باشد همچنان به شکل سنتی به چاپخانه ارسال شود، همان دغدغه انتشار غیرمجاز ممکن است ادامه پیدا کند. بنابراین، باید راهکاری طراحی شود که در آن، تا حد امکان، دستور چاپ منتقل شود و دسترسی به فایل اصلی تحت کنترل باقی بماند.
مدیر پلتفرم کتابینا، ادامه داد: درحال بررسی ظرفیت مجموعه‌هایی هستیم که در زمینه چاپ دیجیتال فعالیت می‌کنند، برای نمونه، مجموعه‌هایی در حال بررسی یا توسعه چنین مدل‌هایی هستند، ما می‌خواهیم ظرفیت‌های موجود را شناسایی کنیم و ببینیم چگونه می‌توانیم با همکاری این مجموعه‌ها، بخش‌های مختلف زنجیره نشر را به هم متصل کنیم.
صادقی یونسی افزود: خوشبختانه طی ماه‌های اخیر با حضور در مرکز نوآوری صنعت نشر، فرصت گفت‌وگو با شرکت‌ها و گروه‌های فعال در بخش‌های مختلف فراهم شده است؛ بعضی مجموعه‌ها در زمینه نرم‌افزار و بعضی در زمینه تجهیزات و خدمات چاپ تخصص دارند. اگر بتوانیم این ظرفیت‌ها را به‌درستی به هم متصل کنیم، بخشی از نیازهای فنی و اجرایی پروژه سریع‌تر برطرف خواهد شد.
وی همچنین درباره ناشرانی که به‌طور مستقیم با این مجموعه همکاری می‌کنند، گفت: جذب ناشر برای چنین پلتفرمی به اعتمادسازی نیاز دارد، وقتی قرار است ناشر فایل اصلی کتاب خود را در یک سامانه بارگذاری کند، باید مطمئن شود که سازوکارهای لازم برای حفاظت از اثر در نظر گرفته شده است. این اعتماد یک‌شبه ایجاد نمی‌شود و باید با عملکرد شفاف و توسعه واقعی زیرساخت به دست آید.
وی ادامه داد: در کنار ناشران، با نویسندگان مستقلی نیز ارتباط گرفته‌ایم که علاقه‌مند به انتشار کتاب‌های خود هستند. بعضی از آن‌ها می‌خواهند آثارشان چاپ شود، اما به دلیل محدودیت‌های موجود، امکان مناسبی برای عرضه کتاب ندارند.
مدیر پلتفرم کتابینا گفت: تلاش ما این است که ابتدا نویسندگان را جذب کنیم و امکان انتشار آثارشان را فراهم آوریم، وقتی تقاضا و سفارش برای کتاب شکل بگیرد، زمینه همکاری ناشران نیز تقویت می‌شود. در این مدل، صاحب اثر از فروش کتاب درآمد کسب می‌کند و پلتفرم نیز از محل ارائه خدمات و توسعه فعالیت‌های خود، مسیر درآمدزایی را دنبال خواهد کرد.
صادقی یونسی همچنین به پیش‌بینی بخشی برای ثبت درخواست مخاطبان در این پلتفرم، گفت: ممکن است فردی به دنبال کتابی باشد که سال‌ها پیش منتشر شده، اما اکنون نسخه‌ای از آن در بازار وجود نداشته باشد، در چنین شرایطی، مخاطب بتواند درخواست خود را ثبت کند تا امکان پیگیری کتاب فراهم شود.
وی افزود: برای مثال، اگر تعداد قابل توجهی درخواست برای یک عنوان مشخص ثبت شود، می‌توانیم با استفاده از این اطلاعات، بررسی کنیم که کتاب در گذشته توسط کدام ناشر منتشر شده و آیا امکان عرضه مجدد آن وجود دارد یا خیر.
مدیر پلتفرم کتابینا ادامه داد: البته این کار به یک تیم پیگیری نیاز دارد، در حال حاضر، مجموعه ما هنوز نیروی انسانی گسترده‌ای برای انجام تمام این فرایندها در اختیار ندارد و یکی از نیازهای توسعه‌ای ما، تشکیل تیمی است که بتواند درخواست‌ها را بررسی کند، ناشران را شناسایی کند و موضوع را تا رسیدن به نتیجه پیگیری کند.
مدل درآمدی به نفع نویسنده و ناشر
مدیر پلتفرم کتابینا در ادامه با اشاره به مدل درآمدی پیش‌بینی شده برای این پلفترم، توضیح داد: در مرحله فعلی، اولویت ما توسعه زیرساخت، جذب صاحبان آثار و ایجاد اعتماد در میان فعالان صنعت نشر است؛ به همین دلیل، تلاش می‌کنیم با ارائه شرایط مناسب، نویسندگان و ناشران را به استفاده از پلتفرم ترغیب کنیم.
وی افزود: یکی از رویکردهای ما این است که درآمد حاصل از فروش کتاب به صاحب اثر تعلق بگیرد و کتابینا از طریق ارائه خدمات و فعالیت‌های مکمل، مدل اقتصادی خود را توسعه دهد، برای ما مهم است که ناشر و نویسنده احساس کنند این زیرساخت به نفع آن‌ها طراحی شده است و قرار نیست سهم اصلی درآمد اثر از آن‌ها گرفته شود.
صادقی یونسی ادامه داد: در کنار بازار داخلی، یکی از مسیرهای بالقوه درآمدزایی ما، شناسایی کتاب‌هایی است که ارزش و ظرفیت عرضه بین‌المللی دارند، اگر بتوانیم این آثار را پیدا کنیم، با کمک شرکت‌های همکار و تیم‌های متخصص ترجمه، امکان آماده‌سازی نسخه‌های ترجمه‌شده و عرضه آن‌ها در بازارهای خارجی، از جمله آمازون، را بررسی می‌کنیم.
وی در این زمینه توضیح داد: در این مدل، نویسنده می‌تواند علاوه بر افزایش اعتبار بین‌المللی اثر خود، از فرصت‌های درآمدزایی در بازارهای دیگر نیز بهره‌مند شود. درآمد ارزی حاصل از این فعالیت‌ها نیز می‌تواند بخشی از هزینه‌های توسعه و نگهداری زیرساخت را پوشش دهد.
صادقی یونسی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین نیازهای ما، تکمیل زیرساخت فنی است، گفت: برای این کار به همکاری متخصصان فناوری اطلاعات، برنامه‌نویسان و افرادی نیاز داریم که در بخش‌های پنهان و پشتیبان و ظاهری و قابل مشاهده، تجربه داشته باشند و بتوانند در توسعه سامانه مشارکت کنند.
وی افزود: بخش دیگری از هزینه‌های ما به مجوزهای نرم‌افزاری و ابزارهایی مربوط می‌شود که تهیه آن‌ها با هزینه ارزی همراه است. این هزینه‌ها در شرایط فعلی یکی از موانع پیشرفت سریع‌تر پروژه به شمار می‌روند، برآورد اولیه ما این است که برای توسعه برخی بخش‌های زیرساخت و تأمین مجوزهای موردنیاز، به سرمایه‌گذاری در حدود دو تا سه هزار دلار نیاز داریم. البته این رقم مربوط به بخشی از نیازهای فعلی است و باید در ادامه، هزینه‌های توسعه و نگهداری سامانه نیز در نظر گرفته شود.
وی گفت: برای تأمین این منابع، پیگیر استفاده از برخی تسهیلات هستیم و در عین حال از ورود سرمایه‌گذاران علاقه‌مند به حوزه کتاب، نشر و فناوری استقبال می‌کنیم. آمادگی داریم با سرمایه‌گذاران درباره مشارکت و واگذاری سهام، در چارچوب توافق‌های مشخص، مذاکره کنیم، در این میان حضور سرمایه‌گذار می‌تواند به ما کمک کند که توسعه زیرساخت با سرعت بیشتری انجام شود و زودتر به مرحله‌ای برسیم که تعداد بیشتری از ناشران و نویسندگان بتوانند از خدمات پلتفرم استفاده کنند.
حضور در مرکز نوآوری و فناوری صنعت نشر
وی با اشاره به حضور در مرکز نوآوری و فناوری صنعت نشر گفت: حضور در این مرکز برای ما بسیار مؤثر بوده و می‌توانم آن را یک کاتالیزور برای توسعه فعالیت‌ها بدانم. پیش از حضور در این فضا، بسیاری از مجموعه‌ها به‌صورت جزیره‌ای فعالیت می‌کردند و شناخت کافی از ظرفیت‌ها و نیازهای یکدیگر نداشتند، اما اکنون امکان گفت‌وگو و تبادل تجربه میان شرکت‌ها و گروه‌های فعال فراهم شده است. برای مثال، می‌توانیم با مجموعه‌هایی که در حوزه نرم‌افزار، چاپ دیجیتال یا سایر بخش‌های صنعت نشر کار می‌کنند، ارتباط برقرار کنیم و زمینه همکاری‌های مکمل را شکل دهیم.
وی ادامه داد: ممکن است یک مجموعه در بخش سخت‌افزار تخصص داشته باشد و مجموعه دیگر در توسعه نرم‌افزار یا ارائه خدمات دیجیتال فعال باشد. اگر این ظرفیت‌ها کنار هم قرار بگیرند، می‌توانند به تکمیل راهکارهایی کمک کنند که یک مجموعه به‌تنهایی قادر به توسعه همه بخش‌های آن نیست.
مدیر پلتفرم کتابینا گفت: یکی دیگر از دستاوردهای این حضور، افزایش اعتبار مجموعه در ارتباط با ناشران و نویسندگان است. پیش از این، باید زمان زیادی صرف معرفی پلتفرم و توضیح اهداف آن می‌کردیم تا فعالان نشر به این نتیجه برسند که با یک طرح جدی روبه‌رو هستند و حضور در مرکز نوآوری و ارتباط با مجموعه‌های تخصصی به این فرایند کمک کرده است.
وی افزود: کتابینا پیش‌تر در قالب یک ایده در رویدادهای مرتبط مطرح شده بود، اما اکنون نسخه بتای آن راه‌اندازی شدهو در مسیر توسعه قرار دارد. امیدواریم با استفاده از ظرفیت‌های مرکز و همکاری مجموعه‌های فعال، بتوانیم فاصله میان ایده و اجرای کامل پروژه را کاهش دهیم.
کمک به توسعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی
صادقی یونسی در ادامه با اشاره به کارکرد این پلتفرم برای توسعه و ترویج کتابخوانی، گفت: ما معتقدیم بخشی از مشکلات دسترسی به کتاب، تنها به تولید اثر جدید مربوط نمی‌شود، بلکه به نحوه نگهداری، عرضه و توزیع کتاب‌هایی نیز ارتباط دارد که پیش‌تر منتشر شده‌اند. اگر کتابی ارزشمند باشد، اما به دلیل نبود نسخه چاپی یا نگرانی ناشر از انتشار فایل، در دسترس مخاطب قرار نگیرد، بخشی از ظرفیت فرهنگی کشور بلااستفاده باقی می‌ماند.
وی افزود: با ایجاد امکان ثبت درخواست برای کتاب‌های کمیاب، چاپ بر اساس سفارش و فراهم کردن بستری برای عرضه آثار نویسندگان مستقل، می‌توانیم به افزایش دسترسی مخاطبان به کتاب کمک کنیم. این موضوع به‌ویژه درباره آثار تخصصی، دانشگاهی، بومی و کتاب‌هایی اهمیت دارد که مخاطبان محدودی دارند، اما برای همان مخاطبان بسیار ارزشمند هستند.
صادقی یونسی، با طرح این موضوع که اگر ناشر بداند که برای عرضه دوباره یک کتاب مجبور نیست تعداد زیادی نسخه چاپ کند یا فایل اصلی اثر را در اختیار مجموعه‌های مختلف قرار دهد، ممکن است انگیزه بیشتری برای بازگرداندن کتاب به بازار داشته باشد، یادآور شد: در چنین شرایطی، مخاطب نیز امکان بیشتری برای پیدا کردن و تهیه کتاب موردنظرش خواهد داشت، از نگاه ما، فناوری زمانی می‌تواند به صنعت نشر کمک کند که مسائل واقعی این صنعت را حل کند؛ از حفاظت از حقوق مادی و معنوی آثار گرفته تا کاهش هزینه‌ها، تسهیل انتشار و ایجاد فرصت‌های جدید برای دسترسی به کتاب.