پایگاه خبری عصر همگرایی: به نقل از تابناک، توسعه اقتصاد دیجیتال بدون زیرساخت‌های ارتباطی پایدار و باکیفیت امکان‌پذیر نیست. امروز از بانکداری و خدمات درمانی گرفته تا صنایع و کسب‌وکارهای آنلاین، همگی به شبکه‌های ارتباطی وابسته‌اند. در چنین شرایطی که فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی با سرعت در حال گسترش هستند، توان کشورها برای توسعه این زیرساخت‌ها می‌تواند نقش مهمی در رقابت‌پذیری اقتصادی آنها داشته باشد.
با این حال، صنعت ارتباطات ایران در سال‌های اخیر با چالش افزایش هزینه‌ها در کنار محدودیت رشد درآمدها روبه‌رو بوده است. نوسانات نرخ ارز، تورم و افزایش قیمت تجهیزات، هزینه نگهداری و توسعه شبکه را بالا برده، در حالی که تعرفه خدمات ارتباطی متناسب با این تغییرات افزایش نیافته و این فاصله میان هزینه‌ها و درآمدها، منابع مالی اپراتورها برای نوسازی شبکه و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های جدید را محدود کرده است.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم توسعه شبکه ارتباطی به سرمایه‌گذاری مستمر نیاز دارد. اگر منابع کافی برای این کار فراهم نشود، نگهداری زیرساخت‌ها دشوارتر خواهد شد و پاسخ‌گویی به نیاز روزافزون کاربران و کسب‌وکارها با مشکل مواجه می‌شود. این وضعیت همچنین می‌تواند شرکت‌های پیمانکار و دانش‌بنیان فعال در زنجیره تامین تجهیزات و خدمات ارتباطی را تحت فشار قرار دهد و زمینه کاهش فعالیت آنها یا از دست رفتن نیروهای متخصص را فراهم کند.
در چنین شرایطی، بحث اصلاح تعرفه‌های ارتباطی به یکی از موضوعات مهم سیاست‌گذاری در این صنعت تبدیل شده است؛ موضوعی که از یک سو با توان پرداخت خانوارها و از سوی دیگر با ضرورت تامین منابع برای توسعه شبکه ارتباط مستقیم دارد. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان میان این دو ملاحظه تعادل برقرار کرد و مانع از آن شد که محدودیت منابع مالی، کیفیت خدمات و آینده توسعه ارتباطات کشور را تحت تاثیر قرار دهد؟ نایب‌رئیس هیأت‌مدیره انجمن هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران با اشاره به پیامدهای تداوم این وضعیت، بر ضرورت بازنگری در تعرفه‌ها و ایجاد شرایط مناسب برای تداوم سرمایه‌گذاری در صنعت ارتباطات تاکید می‌کند.
درآمد اپراتورها با هزینه‌های روز صنعت تلکام همخوانی ندارد
اسماعیل ثنایی، نایب‌رئیس هیات‌مدیره انجمن شرکت‌های فناوری هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار تابناک در پاسخ به این پرسش که وضعیت مالی و زیرساختی صنعت تلکام کشور را با توجه به تورم و تغییرات نرخ ارز چگونه ارزیابی می‌کند، اظهار داشت: یکی از اساسی‌ترین الزاماتی که امروز حوزه ارتباطات کشور با آن مواجه است، موضوع اصلاح ساختار تعرفه‌ای است. متاسفانه در دهه‌های ۸۰ و ۹۰، آن‌گونه که شایسته بود و متناسب با رشد نرخ تورم و بالا رفتن سایر هزینه‌های بخش‌های تولیدی و خدماتی، افزایش تعرفه و قیمت‌گذاری واقع‌بینانه‌ای در بخش مخابرات و تلکام صورت نگرفت.
وی افزود: صنعت ارتباطات و فناوری اطلاعات یک تفاوت بنیادین با بسیاری از بخش‌های اقتصادی دیگر دارد؛ این حوزه وابسته به تجهیزات و ابزارهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری نوین است که بخش عمده‌ای از آنها ماهیت وارداتی دارند. وقتی نرخ ارز دچار جهش‌های پیاپی می‌شود و هزینه خدمات، پیمانکاری و کالاها به شدت افزایش پیدا می‌کند، در صورتی که درآمدهای اپراتور و شرکت‌های مخابراتی روی ارقام قدیمی فریز شود، نخستین قربانی، بودجه تحقیق، توسعه و ارتقای شبکه خواهد بود.
ثنایی در ادامه تصریح کرد: اپراتورها و شرکت‌های زیرساختی زمانی می‌توانند به توسعه بپردازند و پهنای باند و فناوری‌های تازه را به کشور بیاورند که از محل عملیات سوددهی داشته باشند و بخشی از این ذخیره مالی را مجددا به چرخه سرمایه‌گذاری بازگردانند. وقتی دخل‌وخرج این بنگاه‌ها همخوانی ندارد، منابعی برای نوسازی باقی نمی‌ماند و در واقع ترمز رشد کل صنعت کشیده می‌شود؛ امری که خیلی زود خود را در قالب افت کیفیت اینترنت و نارضایتی مصرف‌کننده نشان می‌دهد.
بدون اصلاح تعرفه‌ها، فاصله فناوری ایران با دنیا بیشتر می‌شود
نایب‌رئیس هیات‌مدیره انجمن شرکت‌های فناوری هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران در پاسخ به پرسش دیگری پیرامون پیامدهای تداوم فرسودگی شبکه بر اکوسیستم کسب‌وکارهای فناورانه و رفتار کاربران گفت: باید توجه داشت که صنعت تلکام یک جزیره جداافتاده نیست؛ همانند صنایع مادر نظیر انرژی، نفت یا بخش سلامت، پویایی و پیشرفت جامعه به این زیرساخت گره خورده است. وقتی اپراتور اصلی امکان سرمایه‌گذاری نداشته باشد، ده‌ها شرکت ارائه‌دهنده خدمات، پیمانکاران فنی و شرکت‌های دانش‌بنیان همکار که در این اکوسیستم تغذیه می‌شوند دچار بحران خواهند شد. این اتفاق منجر به تعطیلی شرکت‌های بومی، کاهش پروژه‌ها و در نهایت تعدیل گسترده نیروهای انسانی نخبه در کشور می‌شود.
وی پیرامون آینده این حوزه در صورت عدم اصلاح قیمت‌ها هشدار داد: اگر اصلاح منطقی تعرفه‌ها در برهه کنونی صورت نگیرد، فاصله فناوری ما با استانداردهای دنیا روزبه‌روز بیشتر خواهد شد؛ زیرا نیازها، تراکنش‌ها و دیتای تولیدی مردم و سازمان‌ها با شتاب در حال افزایش است اما زیرساخت ما توان هضم این ترافیک را نخواهد داشت.
ثنایی در پایان خاطرنشان کرد: تبعات ناتوانی شبکه در ارائه خدمات باکیفیت و سریع، ایجاد شکاف فناورانه و نارضایتی عمومی است. در چنین فضایی، طبیعی است که مصرف‌کننده و کسب‌وکار به دنبال راه‌حل‌های جایگزین بروند. امروز پدیده‌هایی نظیر اینترنت ماهواره‌ای ظهور کرده‌اند که بدون محدودیت‌های سنتی، با کیفیت مطلوب و سرعت بالا به سمت گوشی‌های کاربران حرکت می‌کنند. اگر ما با اصلاح تعرفه‌ها، انگیزه و توان سرمایه‌گذاری را به بخش ارتباطات برنگردانیم، نه تنها توان رقابت در عرصه هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال را از دست می‌دهیم، بلکه بازار مصرف داخلی را نیز ناخواسته به رقبای خارجی و فناوری‌های نوظهور فراسرزمینی واگذار خواهیم کرد.