پایگاه خبری عصر همگرایی:
گروه اقتصاد، در شرایط اقتصادی کنونی و هم‌زمان با افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت کالاهای اساسی، حمایت از بازنشستگان و حفظ قدرت خرید این گروه از جامعه به یکی از موضوعات مهم حوزه رفاه اجتماعی تبدیل شده است. در همین راستا، موضوع اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان تأمین اجتماعی و تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ پیشنهادی که در صورت نهایی شدن، می‌تواند نحوه محاسبه مستمری در سال‌های آینده را تغییر دهد.
اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان در دستور کار قرار گرفت
علی نصیری‌اقدم، دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی، درباره طرح موضوع اصلاح فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان و انتشار اخباری مبنی بر ارائه پیشنهاد اصلاح قانون تأمین اجتماعی به مجلس، اظهار کرد که بازنگری در شیوه محاسبه مستمری از موضوعاتی است که پیش‌تر نیز در برنامه ششم توسعه مورد توجه قرار گرفته بود.
به گفته وی، یکی از مسائل اصلی در این زمینه، بررسی کفایت مبنای فعلی محاسبه مستمری بر اساس دو سال پایانی اشتغال و ضرورت جایگزینی آن با فرمولی دقیق‌تر است؛ فرمولی که بتواند سوابق بیمه‌ای افراد و تغییرات حقوق آنها در طول دوران اشتغال را بهتر منعکس کند.
چرا محاسبه مستمری بر اساس دو سال آخر مورد انتقاد است؟
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی با اشاره به ایرادهای فرمول فعلی توضیح داد که این روش در برخی شرایط می‌تواند به کاهش مستمری افرادی منجر شود که در سال‌های پایانی اشتغال، موقعیت شغلی یا سطح دریافتی آنها تغییر کرده است.
برای مثال، ممکن است فردی بیش از ۱۰ سال در جایگاه مدیریتی فعالیت کرده و بر مبنای حقوق بالاتر حق بیمه پرداخته باشد، اما در دو سال پایانی اشتغال به جایگاه کارشناسی منتقل شود و حقوق کمتری دریافت کند. در چنین شرایطی، محاسبه مستمری صرفاً بر اساس دو سال آخر می‌تواند وضعیت بیمه‌ای و سوابق درآمدی او را به‌طور کامل منعکس نکند.
از سوی دیگر، به گفته نصیری‌اقدم، این فرمول امکان سوءاستفاده را نیز فراهم می‌کند؛ به‌گونه‌ای که برخی افراد در بیشتر سال‌های اشتغال بر مبنای حداقل دستمزد حق بیمه می‌پردازند، اما در دو سال پایانی با افزایش غیرمتعارف دستمزد بیمه‌ای، درصدد دریافت مستمری بالاتر برمی‌آیند. چنین وضعیتی می‌تواند منابع صندوق را تحت فشار قرار دهد و به زیان سایر بیمه‌شدگان تمام شود.
فرمول جدید محاسبه مستمری از چه زمانی اجرا می‌شود؟
نصیری‌اقدم درباره پیشنهاد اصلاح قانون تأمین اجتماعی توضیح داد که این طرح با مشارکت سازمان تأمین اجتماعی در مجلس تدوین شده و برای بررسی و اعلام نظر به دولت ارسال شده است.
بر اساس توضیحات وی، در پیشنهاد مطرح‌شده قرار نیست سوابق گذشته افراد تغییر کند یا مقررات جدید به سال‌های قبل تسری داده شود؛ بلکه قرار است مبنای محاسبه مستمری از چهار یا پنج سال آینده تغییر کند.
در این شیوه، میزان دستمزد هر فرد در سال‌های مختلف با حداقل مزد همان سال مقایسه می‌شود و نسبت دستمزد بیمه‌شده به حداقل مزد در محاسبه مستمری اثر خواهد داشت. به این ترتیب، به‌جای مقایسه مستقیم ارقام حقوقی سال‌های گذشته با دستمزدهای امروز، از یک سازوکار متناسب با تغییرات دستمزد استفاده می‌شود.
البته اجرای این تغییر به نهایی شدن پیشنهاد و طی مراحل قانونی مربوط بستگی دارد و جزئیات نهایی فرمول نیز باید مشخص شود.
اصلاح فرمول مستمری چه تأثیری بر وضعیت بیمه‌شدگان دارد؟
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی معتقد است که ادامه فرمول فعلی می‌تواند ناترازی صندوق را تشدید کند و در بلندمدت به زیان بیمه‌شدگان تمام شود. به گفته وی، اصلاح سازوکار محاسبه مستمری می‌تواند افراد را به پیگیری دقیق‌تر وضعیت بیمه‌ای خود وادار کند تا از تناسب دستمزد واقعی با مبنای پرداخت حق بیمه اطمینان داشته باشند.
وی همچنین تأکید کرد که موضوع صرفاً به گروه خاصی از مشاغل محدود نمی‌شود و تمام بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی را در بر می‌گیرد. از این منظر، مبنای پرداخت حق بیمه در طول دوران اشتغال اهمیت دارد؛ زیرا سوابق بیمه‌ای می‌تواند در تعیین مستمری بازنشستگی و مستمری بازماندگان نیز اثرگذار باشد.
نگرانی‌ها درباره تغییر فرمول محاسبه حقوق بازنشستگی
یکی از موضوعات مطرح‌شده درباره اصلاح فرمول مستمری، نحوه محاسبه حقوق سال‌های گذشته و تطبیق آن با شرایط اقتصادی امروز است. برای نمونه، نمی‌توان دستمزدهای چند دهه قبل را بدون در نظر گرفتن تغییرات سطح عمومی دستمزدها و ارزش پول، مستقیماً با ارقام فعلی مقایسه کرد.
نصیری‌اقدم نیز با تأکید بر ضرورت طراحی دقیق فرمول جایگزین گفت که نمی‌توان حقوق سال‌های مختلف را بدون سازوکار مشخص با یکدیگر جمع کرد و حاصل را بر تعداد سال‌ها تقسیم کرد.
وی درباره نگرانی‌ها از نبود زیرساخت‌های لازم برای اجرای این طرح نیز توضیح داد که پیشنهاد مطرح‌شده ناظر بر آینده است و قرار نیست سوابق گذشته افراد را تغییر دهد. به گفته او، آگاه‌سازی بیمه‌شدگان، پیگیری وضعیت حقوق و حق بیمه و طراحی فرمولی که نگرانی‌های موجود را برطرف کند، از الزامات اجرای این اصلاح خواهد بود.
زمان واریز معوقات بازنشستگان تأمین اجتماعی مشخص شد
در کنار موضوع اصلاح فرمول محاسبه مستمری، پرداخت مطالبات بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز در کانون توجه قرار دارد. بر اساس اعلام صورت‌گرفته، معوقات مربوط به اردیبهشت‌ماه بازنشستگان قرار است روز چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ واریز شود.
این پرداخت مربوط به مابه‌التفاوت افزایش سالانه حقوق و مرحله سوم متناسب‌سازی مستمری‌هاست و حدود ۵.۳ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر تأمین اجتماعی را در بر می‌گیرد.