پایگاه خبری عصر همگرایی: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
بی‌بی‌سی در گزارشی به قلم دانیل بوش نوشت جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه با بیانیه‌ای ۶۰۰ کلمه‌ای در شبکه ایکس، شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را مستقیماً به گردن جنگ ایران انداخت و واشنگتن را شوکه کرد. به نوشته این گزارش، این اقدام او به‌طور گسترده تلاشی برای فاصله گرفتن از دونالد ترامپ پیش از احتمال نامزدی در انتخابات ۲۰۲۸ تفسیر شد.
ونس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ است. خود رئیس‌جمهور هم دیشب این را گفت.» ترامپ نیز پذیرفت که جنگ «تا حد زیادی» عامل نتیجه بوده، اما گفت اگر دوباره انتخاب می‌شد «باز هم همین کار را می‌کرد». به نوشته بی‌بی‌سی، ونس اختلاف خود بر سر جنگ را در جلسات خصوصی مطرح کرده بود، اما این نخستین بار است که آن را علنی می‌کند. او در ادامه یک برنامه چهاربندی برای بازگرداندن رأی‌دهندگان ارائه داد: «۱) پایان دادن به جنگ ۲) تمرکز بر هزینه زندگی و تورم ۳) اول آمریکا ۴) تغییر رابطه با اسرائیل.» به گفته کارشناسان، این فهرست شبیه هسته یک سخنرانی انتخاباتی آینده است.
بر پایه گزارش، ونس پیش از انتشار، متن را به ترامپ نشان داده بود و ترامپ آن را «خوب» خواند. بی‌بی‌سی می‌افزاید دموکرات‌ها سنا را با ۵۴ کرسی در برابر ۴۴ و مجلس نمایندگان را با ۲۴۰ کرسی در برابر ۱۴۷ کرسی به دست گرفته‌اند. پرسش اصلی این است که آیا این بیانیه ونس آغاز رقابت ۲۰۲۸ و نبرد بر سر حزب جمهوری‌خواه پس از ترامپ است یا نه.
بی‌بی‌سی در تحلیلی دیگر به قلم جیک لاپهام، پنج دلیل اصلی شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را بررسی کرده است. نخست، گرانی شدید هزینه زندگی: تورم سالانه در سپتامبر ۳.۷ درصد بود و قیمت گازوئیل به رکورد نزدیک شد؛ ۷۹ درصد رأی‌دهندگان گفتند تورم به آن‌ها فشار شدید یا متوسط وارد کرده و بیش از شش نفر از هر ۱۰ نفر آن را به سیاست‌های ترامپ نسبت دادند.
دوم، جنگ ایران: بسته شدن تنگه هرمز قیمت سوخت را بالا برد، ۶۳ درصد گفتند تصمیم حمله نظامی اشتباه بود و ۷۴ درصد جنگ را عامل مهم یا حیاتی رأی خود دانستند. سوم، پیام منظم دموکرات‌ها: نامزدهایی مانند جیمز تالاریکو، آدام همیلتون، آنی اندروز، عبدالسید و جان اوسوف بر هزینه زندگی، بهداشت و فساد تمرکز کردند و ترامپ هم گفت دموکرات‌ها «کار خوبی کردند».
چهارم، نامحبوبی ترامپ: او کارزار را حول خودش متمرکز کرد، اما همین به زیان جمهوری‌خواهان شد و در سخنرانی پایانی درباره بازسازی استخر بازتابنده سخن گفت. پنجم، تغییر دوباره رأی‌دهندگان اسپانیایی‌تبار و سیاه‌پوست: دموکرات‌ها هر سه حوزه اسپانیایی‌تبار مرز تگزاس را بردند و کشورهای با اکثریت اسپانیایی‌تبار بیش از ۲۲ درصد به سمت دموکرات‌ها چرخیدند. ۵۶ درصد آمریکایی‌ها نظر نامطلوبی نسبت به ICE داشتند.
رویترز در تحلیلی نوشت پیروزی «موج آبی» دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، بازتاب‌هایی در سراسر جهان داشته و شرکای تجاری، متحدان راهبردی و رقبا هر یک پیامدهایی در این نتیجه می‌بینند. درباره ایران و رژیم صهیونیستی، رویترز می‌نویسد روشن نیست از دست دادن کنترل کنگره از سوی دونالد ترامپ چه اثری بر جنگ هشت‌ماهه با ایران خواهد داشت.
برخی دولت‌های خلیج فارس به رویترز گفته‌اند ترامپ اکنون بیش از گذشته دلیل دارد به دنبال توافق صلح باشد و احتمال حمله تمام‌عیار تازه به ایران کمتر شده است. اما شکست انتخاباتی ترامپ می‌تواند ایران را نیز جسورتر کند. کارشناسی از مرکز سیاست امارات گفت اگر تهران بفهمد ترامپ به توافقی واقعی نیاز دارد، فرصت واقعی برای پایان جنگ پدید می‌آید، اما تفسیر نتیجه به‌عنوان ضعف می‌تواند به «تشدید نظامی تازه» منجر شود.
برای رژیم صهیونیستی، کنترل دموکرات‌ها بر هر دو مجلس می‌تواند نظارت کنگره بر عملیات نظامی آن در ایران، غزه و لبنان را تشدید کند و کمک‌های نظامی و فروش تسلیحات را به خطر بیندازد. رقبای بنجامین نتانیاهو نیز از پیروزی دموکرات‌ها برای حمله به او به دلیل از دست رفتن حمایت دوحزبی استفاده کردند.
در بازار انرژی، قیمت نفت برای سومین روز کاهش یافت، اما سطح پایین ذخایر مانع فروش گسترده‌تر شد. درباره اوکراین، دموکرات‌ها می‌توانند بسته کمک تازه پیشنهاد دهند و با حمایت کافی جمهوری‌خواهان، وتوی ترامپ را رد کنند، اما این کمک سریع نخواهد بود و کمبود رهگیرهای پاتریوت را حل نمی‌کند. در تجارت، برخی کشورهای آسیایی ممکن است اجرای تعهدات سرمایه‌گذاری خود را کند کنند و چین دست برتر در مذاکرات تجاری به دست آورد. هند نیز ممکن است از کاهش قدرت ترامپ در اعمال تعرفه‌های دلخواه سود ببرد. درباره هوش مصنوعی، نگرانی رأی‌دهندگان از ساخت گسترده مراکز داده، سهام تولیدکنندگان تراشه و اپراتورهای مراکز داده در آسیا و آمریکا را کاهش داد.
رسانه های عربی
یک کارشناس نظامی با اشاره به احتمال استفاده آمریکا از سلاح هسته‌ای تاکتیکی علیه تأسیسات زیرزمینی ایران در کوه کلنگ، درباره پیامدهای گسترده تشعشعات رادیواکتیو این حمله برای مناطق پیرامونی هشدار داد.
نضال ابوزید، کارشناس نظامی، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره اظهار داشت که تأسیسات زیرزمینی مورد بحث در منطقه‌ای کوهستانی و در میان لایه‌های پیچیده گرانیتی قرار دارد و تخریب آن حتی با استفاده از بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو ۵۷» نیز دشوار است.
وی توضیح داد که این بمب توان نفوذ به عمق بیش از ۶۰ متر را ندارد، در حالی که برآوردها عمق تأسیسات موردنظر را بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر نشان می‌دهد. موقعیت کوهستانی این تأسیسات و نزدیکی آن به شهر کاشان و مراکز هسته‌ای دیگر نیز بر استحکامات آن افزوده است.
این کارشناس معتقد است که آمریکا با طرح احتمال استفاده از بمب هسته‌ای تاکتیکی، در پی ایجاد رعب در ایران و دستیابی به تصویری از پیروزی است؛ با این حال، خطر اصلی چنین سلاحی به آثار پرتوزای آن مربوط می‌شود که می‌تواند مناطق جغرافیایی گسترده‌ای را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهای آن به ایران محدود نخواهد ماند.
یک پژوهش تحلیلی با بررسی چشم‌انداز رویارویی آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران، سه سناریوی حملات محدود، تشدید فراگیر درگیری و فرسایشی شدن جنگ را مطرح کرده و درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن برای کشورهای عربی هشدار داده است.
این پژوهش، سناریوی نخست را حمله محدود به برخی اهداف باقی‌مانده و سپس اعمال فشار برای دستیابی به توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران می‌داند. سناریوی دوم، تشدید فراگیر درگیری و گسترش حملات به تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های امنیتی ایران است. سناریوی سوم نیز ادامه وضعیت فرسایشی، بدون حمله گسترده یا توافق نهایی، همراه با تداوم تنش‌های دریایی، محاصره و مذاکرات غیرمستقیم را ترسیم می‌کند. در این گزارش آمده است که تنگه هرمز و سرنوشت برنامه هسته‌ای ایران دو محور اصلی تعیین‌کننده در مرحله بعدی بحران خواهند بود. همچنین تصمیم‌گیری واشنگتن علاوه بر ملاحظات نظامی، از تحولات سیاسی و انتخاباتی داخلی آمریکا تأثیر می‌پذیرد.
این پژوهش با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ برای کشورهای منطقه، تأکید می‌کند که کشورهای عربی، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، به دلیل وابستگی به مسیرهای دریایی صادرات انرژی و واردات کالا، در معرض هزینه‌های سنگین اقتصادی قرار دارند. اختلال در کشتیرانی، افزایش قیمت نفت، کاهش رشد اقتصادی و آسیب به بخش گردشگری از جمله پیامدهای مورد اشاره در این تحلیل است.
یک یادداشت تحلیلی در روزنامه العربی الجدید با بررسی احتمال ازسرگیری جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از فعال بودن تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش و دستیابی به تفاهم میان تهران و واشنگتن خبر داد.
معن البیاری، نویسنده این یادداشت که چهارم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده است، تأکید می‌کند که هنوز تصمیم نهایی در کاخ سفید برای ازسرگیری جنگ یا ادامه مسیر دیپلماسی اتخاذ نشده است.
این نویسنده با اشاره به میانجی‌گری قطر و تلاش‌های پاکستان، چین و عمان، می‌نویسد مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد و پیشنهادهایی برای دستیابی به تفاهم‌های متقابل در حال بررسی است.
بر اساس این تحلیل، محورهای احتمالی توافق می‌تواند شامل انعطاف ایران درباره کنترل گذرگاه تنگه هرمز، آزادی دارایی‌های مسدودشده ایران و حل‌وفصل پرونده هسته‌ای از مسیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و بازرسان آن باشد. همچنین روسیه و چین می‌توانند نقش تضمین‌کننده تعهدات ایران را برعهده بگیرند.
البیاری همچنین به مواضع و تحرکات نظامی اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی اشاره می‌کند و معتقد است در کنار نشانه‌های احتمال تشدید درگیری، برخی مقام‌های دولت آمریکا همچنان مسیر دیپلماسی را ترجیح می‌دهند.
این یادداشت در پایان هشدار می‌دهد که حتی اگر جنگ در هفته‌های آینده از سر گرفته نشود، ریشه‌های اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن همچنان پابرجا خواهد ماند و احتمال وقوع درگیری در ماه‌ها یا سال‌های آینده منتفی نیست؛ با این حال، جلوگیری از جنگ می‌تواند منطقه و جهان را از پیامدهای فاجعه‌بار آن دور نگه دارد.
رسانه های چین و روسیه
شبکه آر تی روسیه در گزارشی با عنوان «شکست ترامپ گامی به سوی تبدیل شدن ایالات متحده به کشوری شکست‌خورده است» به قلم الکساندر نظروف، شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را نشانه تشدید بحران سیاسی و تضعیف اقتدار دولت دونالد ترامپ دانست. این تحلیلگر معتقد است افزایش نارضایتی عمومی، شکاف میان احزاب و رادیکال‌شدن جریان‌های سیاسی می‌تواند آمریکا را به سمت بی‌ثباتی بیشتر سوق دهد.
نظروف حمله آمریکا به ایران را بخشی از راهبرد واشنگتن برای مهار چین و محدودکردن دسترسی پکن به منابع انرژی ارزیابی کرد و نوشت که ناکامی در تحقق اهداف این راهبرد، ترامپ را از ادامه پرهزینه آن بازداشته است. به باور وی، رئیس‌جمهور آمریکا احتمالاً سیاستی مبتنی بر پیشروی محدود و عقب‌نشینی در قبال ایران دنبال خواهد کرد.
این تحلیلگر تأکید کرد که تشدید اختلافات داخلی و ناتوانی در بسیج منابع برای رقابت راهبردی با چین، می‌تواند موقعیت آمریکا را تضعیف کند. آر تی در گزارش‌های دیگری نیز از اختلاف‌نظر مقام‌های دولت ترامپ درباره ادامه جنگ با ایران پس از انتخابات و احتمال برکناری پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، خبر داد.
خبرگزاری شینهوا در گزارشی با اشاره به تداوم تنش میان ایران و آمریکا ا نوشت که دو طرف همچنان هشدارها و شروط خود را برای دستیابی به توافق مطرح می‌کنند و کشورهای منطقه نیز تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از ازسرگیری درگیری‌ها را افزایش داده‌اند.
این رسانه به هشدار علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، درباره پاسخ فوری و بدون محدودیت جغرافیایی به هرگونه تهدید آمریکا و رژیم صهیونیستی اشاره کرد. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز تأکید کرد که بازگشایی تنگه هرمز منوط به پذیرش صریح و اجرای هفت شرط ایران است.
شینهوا با اشاره به گزینه‌های پیش روی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از جمله توافق دیپلماتیک، ازسرگیری عملیات نظامی یا ادامه فشار حداکثری اقتصادی، گزارش داد که ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده است. این رسانه به نقل از وال‌استریت ژورنال درباره احتمال حمله گسترده آمریکا به زیرساخت‌ها و تأسیسات هسته‌ای ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نیز پرداخت.
در بخش دیگری از گزارش، تلاش‌های قطر، پاکستان و مصر برای میانجی‌گری و اختلاف‌نظرهای باقی‌مانده میان تهران و واشنگتن تشریح شد. شینهوا در پایان، با اشاره به حملات محدود آمریکا به جزیره قشم و رهگیری سه پهپاد آمریکایی از سوی پدافند ایران، بر تداوم خطر تشدید تنش‌های نظامی تأکید کرد.