پایگاه خبری عصر همگرایی: بن‌بست تشکیل دولت در اسرائیل آغاز شده است. بن‌بستی که در یک سر آن بنیامین نتانیاهو است و در طرف دیگر گادی آیزنکوت رهبر حزب یاشار.
نتانیاهو در شرایط کنونی نمی‌تواند دولت آینده را تشکیل دهد و احتمالا باید کرسی نخست وزیری را واگذار کند. اما هم‌زمان نگرانی‌ها درباره احتمال بهره‌برداری نتانیاهو از دوره انتقال قدرت برای آغاز دوباره جنگ با ایران افزایش یافته است.
آغاز رایزنی‌ها برای انتخاب یک نامزد
با اعلام نتایج نهایی انتخابات، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل روند مشورت با نمایندگان احزاب راه‌یافته به کنست را برای تعیین مأمور تشکیل کابینه آغاز کرده است. بر اساس سازوکار سیاسی اسرائیل، رئیس‌جمهور پس از شنیدن نظر احزاب، فردی را که از نظر او بیشترین شانس را برای تشکیل دولت دارد، مأمور این کار می‌کند.
در شرایط فعلی، دو گزینه اصلی نتانیاهو و گادی آیزنکوت هستند، اما هرچند هیچ‌کدام از آنها در موقعیتی نیستند که بتوانند بدون جلب حمایت سایر احزاب، اکثریت پارلمانی را به دست آورند.
ائتلاف نتانیاهو با احتساب احزاب صهیونیسم مذهبی، قدرت یهودی و شاس، در مجموع ۴۶ کرسی در اختیار دارد. حزب یهودیت توراتی متحد با هفت کرسی هنوز موضع نهایی خود را درباره حمایت از نخست‌وزیری نتانیاهو اعلام نکرده است. در صورت همراهی این حزب، بلوک راست‌گرا به ۵۳ کرسی می‌رسد.
در مقابل، اردوگاه آیزنکوت ۴۸ کرسی دارد و برای تشکیل دولت به حمایت دست‌کم ۱۳ نماینده دیگر نیازمند است. در این میان احزاب عربی با مجموع ۱۹ کرسی می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در معادلات پارلمانی ایفا کنند.
مخالفان چگونه می‌توانند دولت تشکیل دهند؟
مهم‌ترین سناریوی پیش روی اسرائیل، تلاش مخالفان نتانیاهو برای تشکیل دولتی به رهبری گادی آیزنکوت است. ژنرال پیشین ارتش اسرائیل که اکنون رهبری حزب «یاشار» و جریان اصلی مخالفان دولت را بر عهده دارد.
آیزنکوت پس از مشخص شدن نتایج انتخابات اعلام کرده است که احزاب مخالف در حال هماهنگی برای تشکیل یک کابینه اضطراری هستند.
اما تشکیل دولت به رهبری آیزنکوت بدون همراهی احزاب عربی یا جذب بخشی از نمایندگان اردوگاه مقابل عملا امکان‌پذیر نیست. احزاب عربی با ۱۹ کرسی، از نظر عددی ظرفیت لازم برای عبور مخالفان از مرز ۶۱ کرسی را فراهم می‌کنند. اما هنوز مشخص نیست که این همکاری در قالب مشارکت رسمی در کابینه، حمایت از دولت از بیرون یا صرفاً رأی به مأموریت آیزنکوت برای تشکیل دولت دنبال شود. گفته می‌شود که این همکاری در قالب حمایت خارج از ائتلاف رسمی خواهد بود. چراکه آیزنکوت نیز مثل نتانیاهو پیش از انتخابات گفته بود که حاضر به ائتلاف با احزاب عربی نیست. این موضوع می‌تواند مهم‌ترین مانع در مسیر تشکیل کابینه جدید باشد.
یک گزینه دیگر برای تشکیل دولت
یکی دیگر از گزینه‌های مطرح، تشکیل دولت وحدت ملی با حضور بخشی از احزاب رقیب و کنار گذاشتن چهره‌های راست افراطی از قدرت است. این ایده پیش‌تر نیز در محافل سیاسی اسرائیل مطرح شده و گزارش‌هایی درباره تمایل دونالد ترامپ به شکل‌گیری چنین دولتی منتشر شده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ترامپ خواهان تشکیل کابینه‌ای فراگیر در اسرائیل است که در آن ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی و رهبر حزب قدرت یهودی، حضور نداشته باشد. بن‌گویر نیز از تلاش‌هایی برای نزدیک کردن نتانیاهو و آیزنکوت و تشکیل کابینه وحدت ملی خبر داده است.
با این حال، این سناریو با مانعی اساسی مواجه است. مخالفان نخست‌وزیر اسرائیل پس از انتخابات تأکید کرده‌اند که هدف اصلی آنها پایان دادن به دوران زمامداری اوست و حاضر نیستند برای تشکیل دولت مشترک، ادامه نخست وزیر نتانیاهو را بپذیرند.
در نتیجه، اگرچه تشکیل دولت وحدت ملی بدون بن‌گویر و دیگر چهره‌های تندرو می‌تواند برای بخشی از جریان سیاسی اسرائیل جذاب باشد، اما تحقق آن مستلزم عقب‌نشینی نتانیاهو از نخست‌وزیری یا توافق بر سر سازوکاری برای انتقال قدرت است و در شرایط کنونی نشانه‌ای از این توافق دیده نمی‌شود.
احتمال برگزاری انتخابات مجدد
اگر مذاکرات سیاسی به نتیجه نرسد، اسرائیل ممکن است بار دیگر با انتخابات زودهنگام مواجه شود. این سناریو با توجه به سابقه بی‌ثباتی سیاسی این کشور چندان دور از ذهن نیست.
بر اساس قوانین تشکیل دولت در اسرائیل، فرد مأمور تشکیل کابینه معمولاً ۲۸ روز فرصت دارد تا دولت خود را معرفی کند. این مهلت می‌تواند برای ۱۴ روز دیگر تمدید شود. اگر نامزد نخست موفق نشود، رئیس‌جمهور می‌تواند فرد دیگری را مأمور تشکیل دولت کند. در مرحله بعد نیز نمایندگان کنست فرصت دارند بر سر نامزد دیگری به توافق برسند و در غیر این صورت، پارلمان منحل و انتخابات جدید برگزار خواهد شد.
تجربه سیاسی اسرائیل نشان می‌دهد که چنین بن‌بست‌هایی می‌توانند طولانی شوند. این کشور در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲) پنج انتخابات پارلمانی را تجربه کرد؛ انتخاباتی که هیچ‌کدام در کوتاه‌مدت به ثبات پایدار سیاسی منجر نشدند. پس از انتخابات قبلی نیز ۵۸ روز زمان برد که نتانیاهو بتواند دولت تشکیل دهد.
چه خواهد شد؟
با این همه، سناریو‌های تشکیل دولت آینده اسرائیل همگی مبهم هستند و حتی شکست جمهوری‌خواهان در کنگره آمریکا نیز بر فضای داخلی اسرائیل بی‌تاثیر نیست. چراکه تحولات امنیتی ممکن است بر تمام این سناریو‌ها سایه بیندازد. نتانیاهو همچنان تا زمان تشکیل دولت جدید از اختیارات نخست‌وزیری برخوردار است و همین فاصله زمانی می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره پرونده ایران اهمیت ویژه‌ای پیدا کند.
باید دید که اسرائیل پس از سه سال جنگ و بحران‌های متوالی به کدام سمت حرکت خواهد کرد.