پایگاه خبری عصر همگرایی: به نقل از خبرنگار آنا؛ ظهر امروز ۱۲ آبان ۱۴۰۵ نشست خبری همایش فن‌بازار سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد.
رامین کردی، معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این نشست با اشاره به فاصله میان محیط‌های دانشگاهی و صنعت اظهار کرد: در دانشگاه، محققان و دانشجویان در آزمایشگاه‌ها فعالیت پژوهشی انجام می‌دهند و نتیجه این فعالیت‌ها معمولاً در قالب مقاله منتشر می‌شود؛ در مقابل، صنعت دارو و تجهیزات پزشکی با ملاحظات اقتصادی، هزینه‌های نیروی انسانی، تأمین مواد اولیه و فروش محصولات روبه‌روست. تفاوت این دو فضا باعث ایجاد فاصله‌ای میان تولید دانش و تبدیل آن به محصول می‌شود؛ فاصله‌ای که در ادبیات فناوری از آن با عنوان «دره مرگ» یاد می‌شود.
وی افزود: محققان عمدتاً به دنبال پاسخ دادن به پرسش‌های علمی هستند و لزوماً علاقه یا تخصصی در زمینه فروش و فعالیت اقتصادی ندارند. از سوی دیگر، صنعت نیز با نیاز‌ها و محدودیت‌های خاص خود فعالیت می‌کند؛ بنابراین باید فرایندی شکل بگیرد که دانش تولیدشده در دانشگاه را به راهکاری برای حل مسائل کشور تبدیل کند؛ مسائلی که ممکن است به بهبود فرایند‌های مدیریتی و درمانی یا تولید دارو، مواد و تجهیزات پزشکی مورد نیاز مربوط باشد.
نیاز‌های بیمارستان‌ها مبنای پژوهش مسئله‌محور
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به رویکرد مسئله‌محور در همایش امسال گفت: مسئله‌محوری باید از محیط واقعی خدمات سلامت، یعنی بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی و درمانی، آغاز شود. در همین راستا، نیاز‌های مراکز درمانی احصا شده است؛ برای مثال، برخی بیمارستان‌ها به ارتقای کیفیت دستگاه‌های سونوگرافی یا تعمیر تجهیزات موجود نیاز دارند و در مواردی نیز بخشی از تجهیزات و اقلام مصرفی مورد استفاده آنها از خارج کشور تأمین می‌شود که امکان تولید داخلی آن وجود دارد.
کردی ادامه داد: این نیاز‌ها از محیط درمان جمع‌آوری شده و در سوی دیگر، شرکت‌های صنعتی، مراکز رشد و محققان دانشگاهی حضور دارند. امیدواریم قرار گرفتن این مجموعه‌ها در کنار یکدیگر در فن‌بازار سلامت به حل بخشی از مشکلات و نیاز‌های شناسایی‌شده منجر شود.
وی با بیان اینکه نوآوری فقط به تولید فناوری جدید محدود نمی‌شود، توضیح داد: نوآوری می‌تواند به معنای حل مسئله و اصلاح فرایند‌ها نیز باشد. این رویکرد در کشور طی حدود ۲۰ تا ۲۵ سال گذشته مورد توجه قرار گرفته و لازم است دانشجویان نیز با این فرایند آشنا شوند. به همین دلیل، در برنامه امسال تلاش شده است مجموعه‌های دانشجویی نیز مشارکت داشته باشند تا نسل آینده بتواند در حل مسائل حوزه سلامت نقش مؤثرتری ایفا کند.
توسعه دارو‌های جدید با مشارکت محققان دانشگاهی
کردی درباره اقدامات انجام‌شده برای کاهش فاصله میان دانشگاه و صنعت اظهار کرد: طی حدود ۱۰ سال گذشته اقدامات خوبی در این زمینه انجام شده است. در حوزه دارو، تعداد قابل‌توجهی از محصولاتی که در سال‌های اخیر در دنیا توسعه یافته‌اند، در کشور نیز به تولید رسیده‌اند؛ به‌ویژه در زمینه دارو‌های زیستی.
وی افزود: مرکز دارویی دانشگاه در سال گذشته پنج دارو تولید کرد و امسال نیز توسعه هفت دارو در دستور کار قرار گرفته است که بخشی از فرایند توسعه آنها با استفاده از هوش مصنوعی انجام می‌شود. این فعالیت‌ها با مشارکت دانشجویان و محققان دانشکده داروسازی پیش می‌رود.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به تفاوت رویکرد دانشجویان داروسازی در سال‌های گذشته و امروز گفت: در گذشته، دانشجویان توانمند پس از فارغ‌التحصیلی معمولاً به دنبال تأسیس داروخانه بودند، اما امروز بسیاری از دانشجویان مستعد به تولید دارو‌های جدید و راه‌اندازی شرکت‌های بزرگ دارویی علاقه‌مندند و در این مسیر نیز فعالیت می‌کنند.
سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی کافی نیست
وی یکی از موانع توسعه فناوری را کمبود منابع مالی پژوهش دانست و گفت: در برنامه‌های توسعه کشور، سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی یک‌ونیم درصد هدف‌گذاری شده بود و در برنامه هفتم این هدف به دو درصد رسیده است، اما بر اساس آمار مطرح‌شده، سهم واقعی پژوهش و توسعه حداکثر حدود هفت‌دهم درصد تولید ناخالص داخلی است.
کردی ادامه داد: هدف‌گذاری این است که نیمی از منابع مورد نیاز پژوهش از سوی دولت و نیم دیگر از سوی شرکت‌های خصوصی تأمین شود. شرکت‌های خصوصی نیز برای توسعه محصولات خود به تحقیق و توسعه نیاز دارند؛ از این رو تلاش کرده‌ایم زمینه حضور بخش‌های تحقیق و توسعه شرکت‌ها در دانشگاه را فراهم کنیم.
وی افزود: در همین راستا، چند شرکت بزرگ دارویی مراکز تحقیق و توسعه خود را در دانشگاه مستقر کرده‌اند و بخشی از فضای دانشکده داروسازی را به این فعالیت‌ها اختصاص داده‌اند. این همکاری می‌تواند ارتباط میان محققان و شرکت‌های تولیدی را تقویت کند.
فعالیت ۱۱ مرکز نوآوری در دانشگاه
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به راه‌اندازی مراکز نوآوری گفت: سال گذشته ۱۱ مرکز نوآوری از وزارت بهداشت مجوز گرفتند تا دانشجویان و استادان بتوانند ایده‌های خود را در این مراکز دنبال کنند و با فرایند تولید فناوری آشنا شوند.
کردی افزود: در حال حاضر حدود ۱۰ درصد استادان دانشگاه، یعنی نزدیک به ۲۰۰ نفر، در حوزه فناوری فعال‌اند یا در شرکت‌ها و فعالیت‌های فناورانه مشارکت دارند. این استادان می‌توانند تجربه خود را به دیگر اعضای هیئت علمی منتقل کنند تا ارتباط و زبان مشترک میان دانشگاه و صنعت شکل بگیرد.
وی با اشاره به برگزاری کارگاه‌های آموزشی در این زمینه گفت: در این کارگاه‌ها به استادان آموزش داده می‌شود که چگونه یک مسئله یا ایده را شناسایی کنند و آن را از محیط آزمایشگاه به مرحله توسعه در کارخانه یا شرکت برسانند. فن‌بازار نیز فرصتی برای گردهمایی شرکت‌ها، محققان و فناوران و پیگیری همین فرایند است.
تولید صنعتی ۶۲ محصول و صادرات ۱۵ میلیون دلاری
کردی در تشریح دستاورد‌های فناورانه دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: طی دو سال گذشته برای ۴۳ محصول مجوز تولید صادر شده و ۶۲ محصول نیز به مرحله تولید صنعتی رسیده است. این محصولات در حوزه‌های مختلف دارو، تجهیزات پزشکی و دیگر فناوری‌های مورد نیاز کشور قرار دارند.
وی افزود: شرکت‌های زایشی مستقر در مراکز رشد دانشگاه در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵ میلیون دلار صادرات داشته‌اند. مستندات این آمار نیز برای ارزیابی به وزارت بهداشت ارائه شده است.
معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به شکل‌گیری برخی شرکت‌های بزرگ از دل فعالیت‌های دانشگاهی گفت: بسیاری از این مجموعه‌ها فعالیت خود را از یک فضای کوچک و با همکاری دانشجو و استاد آغاز کرده‌اند، اما اکنون به شرکت‌های بزرگ تولیدی در حوزه دارو تبدیل شده‌اند.
وی با تأکید بر اهمیت تولید داخلی دارو‌های زیستی اظهار کرد: برخی از این دارو‌ها قیمت بسیار بالایی دارند و هزینه یک دوز از آنها ممکن است به حدود یک میلیارد تومان برسد. اگر این محصولات در داخل تولید نشوند، دسترسی بیماران به آنها دشوار خواهد بود؛ زیرا هزینه تأمین نمونه خارجی برای انجام آزمایش‌ها و مقایسه‌های مورد نیاز نیز بسیار بالاست.
کردی ادامه داد: برآورد ما این است که محصولات تولیدشده در داخل کشور، بسته به نوع محصول، حدود ۱۰ تا ۱۰۰ برابر ارزان‌تر از نمونه خارجی هستند؛ هرچند حتی قیمت تولید داخلی نیز ممکن است بالا باشد و حمایت بیمه‌ها برای دسترسی بیماران به این دارو‌ها اهمیت دارد.
وی از تولید برخی دارو‌های مورد استفاده در درمان فشار خون و بیماری‌های کلیوی، دارو‌های بیهوشی و پوشش‌های مختلف زخم خبر داد و گفت: برخی از پوشش‌های زخم تولیدشده در کشور موفق به دریافت مجوز صادرات به اروپا شده‌اند.
از نیاز‌های بیمارستانی تا معرفی محصولات فناورانه
در ادامه این نشست، رئیس دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دبیر اجرایی همایش فن‌بازار سلامت نیز درباره اهداف و برنامه‌های این رویداد توضیح داد.
وی با اشاره به سابقه فعالیت دانشگاه علوم پزشکی تهران در حوزه فناوری گفت: دانشگاه حدود ۲۰ سال است که در این حوزه فعالیت می‌کند و مراکز رشد آن اکنون میزبان بیش از ۱۲۰ شرکت تولیدی، دانش‌بنیان و فناور هستند. دانشگاه همچنین پارک علم و فناوری دارد که فعالیت آن طی دو تا سه سال گذشته آغاز شده است.
دبیر اجرایی همایش فن‌بازار سلامت افزود: یکی از اهداف اصلی این رویداد، معرفی دستاورد‌های شرکت‌های مستقر در مراکز رشد به محققان و دانشجویان است. این شرکت‌ها محصولات خود را در قالب غرفه و کانتر ارائه می‌کنند و برای دانشجویان نیز تور‌های بازدید از این بخش‌ها در نظر گرفته شده است.
رقابت ۱۷۰ دانشجو برای ارائه ایده‌های فناورانه
وی با اشاره به برگزاری مسابقه دانشجویی در حاشیه فن‌بازار گفت: دانشجویان ۱۱ دانشکده دانشگاه علوم پزشکی تهران در قالب گروه‌های مختلف در این رقابت حضور دارند. از ابتدای مهرماه دوره‌های آموزشی آنلاین و حضوری برای آنها برگزار شده تا با مفاهیم کارآفرینی آشنا شوند و بتوانند ایده‌های فناورانه خود را توسعه دهند.
دبیر اجرایی همایش ادامه داد: در روز‌های برگزاری فن‌بازار، گروه‌های دانشجویی بر اساس ایده‌های محوری فناورانه با یکدیگر رقابت می‌کنند و به گروه‌های برگزیده جوایز و گرنت‌هایی اختصاص می‌یابد تا بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند.
وی همچنین از برگزاری پنج دوره و پنل آموزشی برای استادان خبر داد و گفت: در این برنامه‌ها استادان، به‌ویژه اعضای هیئت علمی جوان، با فرایند‌های فناوری و چگونگی انتقال ایده از آزمایشگاه به محیط تولید و شرکت‌های صنعتی آشنا شدند. در مجموع حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ نفر در این برنامه‌ها شرکت کردند.
معرفی ۷۰ نیاز بیمارستانی به محققان و شرکت‌ها
دبیر اجرایی همایش فن‌بازار سلامت یکی دیگر از محور‌های این رویداد را شناسایی نیاز‌های بیمارستانی عنوان کرد و گفت: بیمارستان‌ها یکی از بخش‌های اصلی زنجیره ارتباط دانشگاه و صنعت هستند؛ زیرا بیماران و پزشکان در این مراکز با مسائل و نیاز‌های واقعی حوزه سلامت مواجه‌اند.
وی افزود: حدود ۷۰ نیاز بیمارستانی شناسایی شده است که در قالب پوستر در فن‌بازار ارائه می‌شود تا محققان، دانشجویان، فناوران و شرکت‌ها بتوانند بر اساس این نیاز‌ها طرح‌های پژوهشی و تولیدی خود را تعریف کنند.
دبیر اجرایی همایش همچنین از اجرای محور «پژوهش تا بازار» خبر داد و گفت: در دانشگاه علوم پزشکی تهران حدود سه هزار طرح پژوهشی در حال اجراست. از میان این طرح‌ها، مواردی که ظرفیت تبدیل شدن به محصول فناورانه و ورود به بازار را دارند، شناسایی شده‌اند و ۶۰ طرح برگزیده در قالب پوستر در معرض دید سرمایه‌گذاران، صندوق‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و مراکز نوآوری قرار می‌گیرند.
رونمایی از محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی
وی درباره برنامه رونمایی از محصولات جدید در فن‌بازار گفت: با توجه به شرایط کشور و ملاحظاتی که برخی شرکت‌ها درباره اعلام عمومی محصولات خود دارند، تعداد رونمایی‌ها محدود خواهد بود؛ با این حال، دو تا سه محصول در این رویداد معرفی می‌شود که از جمله آنها یک اپلیکیشن حوزه سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی و چند محصول در زمینه تجهیزات پزشکی است.
دبیر اجرایی همایش با اشاره به حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در این رویداد گفت: نزدیک به ۷۰ شرکت دانش‌بنیان مستقر در مراکز رشد، دستاورد‌های خود را ارائه می‌کنند. همچنین پیش‌بینی می‌شود روزانه حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر از فن‌بازار بازدید کنند.
تولید داخلی دارو‌های مورد نیاز در شرایط محدودیت واردات
در بخش دیگری از نشست، محمدحسین یزدی، مدیر توسعه فناوری و ارتباط با صنعت معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به اهمیت تولید داخلی دارو گفت: برخی دارو‌ها که در سال‌های گذشته در خارج از کشور توسعه یافته و مجوز‌های لازم را دریافت کرده‌اند، اکنون در داخل کشور تولید می‌شوند و در اختیار بیماران قرار می‌گیرند.
وی افزود: در شرایطی که زنجیره تأمین و لجستیک دارو با محدودیت‌هایی روبه‌روست، تولید داخلی دارو با استفاده از ظرفیت‌ها و امکانات کشور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و می‌تواند به تأمین نیاز بیماران کمک کند.
یزدی با اشاره به نمونه‌هایی از این محصولات گفت: برخی دارو‌های مورد استفاده برای کنترل فشار خون و بیماری‌های قلبی‌عروقی که پیش از این به‌صورت تک‌نسخه‌ای وارد کشور می‌شدند، اکنون در داخل تولید و عرضه می‌شوند.
وی همچنین به تولید دارو‌های بیهوشی از جمله ایزوفلوران در دوز‌های مختلف اشاره کرد و گفت: این محصولات از جمله نیاز‌های کشور بوده‌اند و تولید داخلی آنها بخشی از نیاز نظام سلامت را تأمین می‌کند.